VÀI CHI TIẾT ĐÁNG NHỚ VỀ MỘT THỜI ĐIỂM LỊCH SỬ CỦA GIÁO HOÀNG HỌC VIỆN SAU BIẾN CỐ 30-4-1975
Tôi không bao giờ có ư nghĩ sẽ viết về thời gian ngắn ngủi ở tại GHHV. Dịp kỷ niệm 50 năm GHHV, tới xứ Thanh Hải giải tội, cha Trần đức Dậu bảo tôi viết chút ǵ về lớp cuối cùng. Tôi hôm ấy tôi ngồi vào máy viết và gửi ngay cho cha Phạm bá Lăm… Cuộc họp mặt đến, tôi dự cũng chưa thật trọn vẹn v́ phải về Sài g̣n sớm một ḿnh để mổ cái u trên đầu…
Trong cuộc họp mặt ấy không ai nói đến giai đoạn sau 75, có lẽ nó khá “ tế nhị “.
Lớp 18B của chúng tôi thật sự chỉ có mặt dầu 1976, có lẽ sau Tết v́ sau khi hết thời hạn của giấy thông hành tôi trở về Hàm Tân th́ cha sở tôi là Lê quang Diễn bị bắt, được nhà nước cho về củ hành lễ Phục Sinh xong th́ đi tù tới sáu năm sau…
1 –Học Viên cảm nhận được đón nhận trong ḷng Học Viện và trong ḷng Hội Thánh
Tôi được chọn làm trưởrng lớp Dự Bị không phải v́ giỏi hay cao tuổi mà v́ một nguyên tắc GHHV : Đó là tên tôi là Anh, đứng đầu danh sách chủng sinh lớp.Tôi nhận ra
+ tính cách khách quan của nền giáo dục GHHV : nền giáo dục tốt sẽ đào tạo thành công mọi con người ! Các trưởng lớp rất thân nhau. Tôi c̣n nhớ Phạm Quốc Anh, (em TS Phạm hữu Lai) bảo tôi anh làm trưởng lớp v́ cái tên !
+ dân chủ và tự quản, v́ hầu hết vấn đề dược Hội Đồng Chủng Sinh họp bàn. Doyen là Nguyễn long Định (Nha Trang). Trưởng bên Triết là Trần Đ́nh Thuỵ (Cần Thơ ).
+ tôn trọng nhau : Tôi có kinh nghiệm trong hoàn cảnh XH mới, dù là dự bị nhưng vẫn được anh em lắng nghe …Trong cuộc họp Hội Đồng Chủng Sinh mọi ư kiến được tranh căi và tôn trọng bàn bạc...
+ hiệp thông : Mỗi tháng vào thứ Năm đầu tháng Đức cha Nguyễn sơn Lâm gặp HĐCS một lần để trao đổi, lắng nghe và thông tin, tôi nhận ra t́nh hiệp thông sâu xa trong GH phẩm trật…Cứ hai tuần có một giờ sinh hoạt riêng giáo phận, chía sẻ những vấn đề cụ thể của giáo phận ḿnh sẽ phục vụ sau này. Phan Thiết chúng tôi thường nướng mực ăn trong giờ sinh hoạt làm anh em giáo phận khác thèm thuồng. Đức Cha Huỳnh văn Nghi thường cho quà để amh em lai rai trong giờ sinh hoạt giáo phận.
Đằng sau một tấm ảnh GHHV,năm 1976, tôi ghi “ thời gian hạnh phúc nhất trong đời”. Sau này tôi vẫn nghĩ không sai.
2 Về Ban Lănh Đạo Học Viện :
Gọi là giai đoạn Hậu Ḍng Tên th́ chính xác hơn là giai đoạn của ḍng Đa Minh. Tuy cha Hoàng Đắc Ánh có vị thế và nhân cách rất đặc biệt của giai đoạn này . Thật ra, mọi ḍng tu có khả năng đền chọn những con người có thể nói là tốt nhất để đảm nhiệm công việc do HĐGMVN trao phó.
Cha Ánh, Viện Trưởng (OP), cha Đinh văn Trung, Viện phó (SJ), cha Vương đ́nh Khởi, giám học (OFM), cha Đỗ xuân Quế, linh hướng (OP). Tôi nhớ cha Ánh c̣n muốn cho Triều tham gia hơn nữa, Ngài mời cha Trần phúc Nhân nhiều lần…sau khi GHHV bị đóng của th́ một hoạn động liên ḍng đă h́nh thành.
3 Khối GHHV :
Những biến cố xảy ra khiến các Đại Chủng Sinh thành một khối, họ phải đối mặt với những áp lực của chính quyền muốn giải thể GHHV hoặc làm biến chất, đối mặt với những quan điểm khác nhau về một giải pháp cho sự tồn tại GHHHV từ phía Bề Trên, đối mặt với các Giáo Sư có lập trường “giải phóng”, cuối cùng đối mặt với sự thống trị -trong tương lai- của một ḍng tu nào đó…Trong một buổi văn nghệ, các thầy đă làm mmột hài kịch cho một tu sĩ Đa minh đẩy ra sân khấu một bộ SUMMA THEOLOGIA lớn bằng chiếc giường nằm với tuyên bố số một, tiếp theo sau là một tu sĩ Phan Sinh cầm sợi dây lưng đi vung vít và tuyên bố “ sợ dây thừng của tôi rơi vào chỗ tốt”, một thầy ḍng Tên vênh vang với LINH THAO…. HỌ MUỐN HIỆN HỮU CHỨ KHÔNG CHỈ TỒN TẠI.
4/ B́nh an:…Ra đi
Giũa những ngang trái của thời cuộc, lo lắng và suy tính của Đúc Cha Chưởng Ấn, cha Viện Trưởng và cha chủ hộ Nguyyễn văn Thượng, anh em GHHV vẫn vui tươi phó thác và ăn rất tốn cơm….Nhất là được tiếng cười vui vẻ cử chỉ cởi mở lịch lăm của cha Viện Trưởng lo âu như tan biến. Tham dự thánh lễ đồng tế do cha Ánh chủ tế thấy rơ tính huynh đệ yêu thương mà không phải ở đâu cũng có…Đùng một cái , truyền chức, rồi tân chức giă từ anh em về miền Nam làm cha sở, đùng một cái, vài anh em về luôn, đùng một cái hai chú dự bị không c̣n lên học được v́ không có giấy thông hành….Việc học là trên hết, Ban Văn Hoá trên hết, do Đậu văn Hông trưởrng ban : dịch sách, in cours cho anh em học và thủ đem về quê pḥng khi học viện bị đóng cửa !. H́nh như Đức cha Lâm bảo : ” Đùng nghe người ta bảo lao động là vinh quang mà ..chết. Lo học hành, lo hiến thức trên hết…” Ban lao động rất hùng hậu.” Cha già Thịnh” làm trưởng ban. Đỗ văn Ngân (Xuân Lộc) phó ban. Đào những cái ao sâu cả chục thước tải hàng mấy trăm khối đất.Vườn rau xanh ŕ.Khoai tây chát đống đổ đầy tầng hầm bội thu do phân nhà cầu gia tài của mẹ để lại cho con !
5/ Đồng cảm với dân tộc ?
Tuy vắn vỏi nhưng môn doctrine sociale được dạy rất kỹ để đối mặt với hoàn cảnh mới. Khi đổi tên Đảng Lao Động thành Đảng Cộng Sản và tên nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Ḥa thành Cộng Hoà Xă Hội Chủ Nghĩa Việt Nam th́ nhiều người buồn và có kẻ khóc cho tương lai mù mịt của dân tộc…
6/ Chia sẻ thân phận làm người dân trong chế độ toàn trị :
Trong cuộc tĩnh tâm nào đó đă nói về thân phận của Dietrich Bonhoeffer khi Hitler nắm quyên tại Đức. Anh em GHHV đă làm chứng nhiều cách sau khi HV bị đóng cửa. Nguyễn chí Linh đă phiêu bạt khắp nơi cho đến ngày chịu chúc LM, rồi GM…
Kết
Mười tám, mười chín xuân xanh GHHV đă trưởng thánh để nói tiếng “XIN VÂNG” với lịch sử . Ba năm 75.76.77 như TAM NHẬT chuẩn bị lên đường.
Cám ơn Mẹ Hội Thánh đă nuôi con khôn lớn. Cám ơn Ḍng Tên đă nuôi dạy nên người. Cám ơn các ḍng tu, giáo phận Đà Lạt đă cưu mang cho tuần tam nhật lịch sử hành trang lên đường. Ba mười ba năm nh́n lại tiếp tục nói tiếng xin vâng và LỜI TẠ ƠN NĂM MƯỜI NĂM HỒNG PHÚC.
Nguyễn Kim Anh
Mời đọc :
Xem các bài viết khác trong Nguyễn Văn Dụ , Khoá 12 GHHV Đà Lạt Việt Nam.