QUIA DILEXIT HUMILITATEM MEAM
Thế Tâm Nguyễn Khắc Dương
Hồi kư
Bản đánh máy: do Rev Trần văn Tiến gửi qua email ngày 4/4/2010.
Ảnh: trích từ trang talawas
17. LÁ RỤNG VỀ CỘI!
Xin được phép trở về quá khứ. Như tôi đă nói, năm 1950, tôi rời nhà tập ở Vinh để tiếp tục tu tŕ tại viện Thần học ở Nha Trang. Rời Vinh vào Nha Trang, đối với cái nh́n của người ngoài là rời Bắc vào [trang 158] Nam. Thế nhưng đối với tôi, cũng như đối với toàn thể gia đ́nh ḍng tu Phanxicô th́ không có việc chia ra Bắc Nam ǵ cả, chỉ có một ḍng Phanxicô duy nhất không chỉ ở Việt Nam mà khắp cả thế giới, chia ra từng tỉnh ḍng là thuận lợi cho việc tổ chức điều hành mà thôi. Cho nên, từ Vinh vào Nha Trang chỉ là bước từ nhà tập (dù nó ở đâu) lên học viện, cũng na ná như từ lớp 9 ở huyện Y lên lớp 10 ở huyện Z thế thôi! Như tôi đă nói, nếu giả sử nhà tập ở Nha Trang và học viện ở Vinh th́ chúng tôi sẽ từ Nha Trang ra Vinh; vào Nha Trang là để học chứ không phải là trốn chế độ này, di cư để t́m cách sống với chế độ khác. Đối với kẻ tu hành đă dâng ḿnh cho Chúa, th́ chỉ có hai chế độ.
1. Là chế độ trần gian, tức là cuộc đời ở nơi lữ hành này, th́ đâu cũng vậy, chế độ chính trị văn hoá nào cũng vậy, cho nên chẳng bao giờ có ư trốn nơi này sang nơi khác v́ lư do chính trị cả. Chỉ có đi nơi này sang nơi khác… để thực hiện những việc cần thiết cho công việc tu tŕ và học tập hoặc sứ mạng truyền giáo mà thôi.
2. Là chế độ Nước Trời muôn thuở, ở khắp mọi nơi mọi lúc ở chính trong tâm hồn của những ai mến Chúa yêu người; cho nên cũng chẳng có ǵ phải chạy trốn nơi này sang nơi nọ; đâu đâu Chúa cũng ở trong ḷng ḿnh! Sự lựa chọn là lựa chọn từng giây từng phút giữa Thiên Chúa và ma quỷ, mà trận địa chính là ḷng ḿnh. Do đó, vào Nam hay sang Pháp chỉ có ư nghĩa khi tôi c̣n là tu sĩ ḍng Phanxicô, di chuyển từ nơi này sang nơi khác để học triết học, thần học, chứ tu ở Vinh, ở Nha Trang, ở Pháp hay ở đâu khác cũng là tu tự nơi ḷng ḿnh cả, và nếu nay mai có ai di cư lên sao hỏa, mặt trăng… th́ cũng là mang ḷng ḿnh lên theo thôi. Do đó, một khi không có ư nguyện thực hiện mộng tu nữa, trở về thế tục, th́ tôi vẫn có xu hướng “Lá rụng về cội”. Có lẽ đúng là một ông đồ Nho quá dính bén với làng xóm, với mồ mả ông cha hay chăng? Đến nay, nhất là những lúc khi bị mất ngủ hay khi thức dậy, tôi vẫn c̣n có lúc như Thúy Kiều “Giấc hương quan luống ngẩn ngơ canh dài!”. Non Tiên ngàn Phố (quê cha) sông Giang núi Bút (quê mẹ) vẫn như réo gọi hồn tôi vậy. Và Thọ Ninh, Nghĩa [trang 159] Yên là nơi tôi thọ lănh bí tích Thánh Tẩy, vẫn như ray rứt nhắc nhở tôi. Rời quê cha, rời quê mẹ, rời Thọ Ninh, Nghĩa Yên, hay nói cách khác là rời Nghệ Tĩnh và địa phận Vinh chỉ là để đi tu, nay không đi tu nữa th́ trở về với gia đ́nh ở Nghệ Tĩnh, về với giáo phận gốc là Vinh. Tiềm thức tôi như bị điều ấy chiếm ngự hoàn toàn; từ ngày rời khỏi ḍng Phanxicô (chỉ trừ những ngày tập tu ở ḍng Biển Đức kiểu gọn nhẹ ở miền Bắc nước Pháp như tôi đă nói trên) ở đâu, làm ǵ tôi cũng như người lạc bước. Lúc làm việc hay tṛ chuyện với bạn bè chỉ khuây khỏa, chứ lúc một ḿnh y như người bị lưu đày vậy. Lưu đày khỏi Thiên Quốc đă đành, mà c̣n lưu đày khỏi non Tiêu ngàn Phố, núi Bút sông Giang. V́ thế, trước lúc trở lại Việt Nam, tôi có đề cập qua với anh Viện tôi, sau khi biết là về Bắc không thực hiện được, tôi đă về miền Nam, với tư cách là một kẻ lạc bước miền Nam cho nên tuy làm việc cần mẫn, nhưng vẫn có cái ǵ không gắn bó cho lắm. Và ngay những ngày tháng ở Châu Âu cũng vậy. Có lẽ đó là lư do khiến tôi đi học ở Châu Âu (trừ những ngày tháng ở trong ḍng tu) cũng như khi làm việc ở miền Nam trước năm 1975 tôi đă có thái độ của kẻ “lạc bước”. Một vài bạn tri kỷ, tuy không hề nghe tôi tâm sự, cũng thấy ở nơi tôi có một cách ǵ u hoài thao thức. Có một cậu sinh viên, sau khi rời Dalat, viết cho lá thư có câu: “Những lúc thầy giảng dạy hay tṛ chuyện th́ vui vẻ, nhưng những lúc thấy thầy lủi thủi đi một ḿnh, em thấy tâm tư thầy mang nặng một nỗi u buồn thầm kín, nhưng h́nh như sâu thẳm lắm, em vừa thương vừa như kính sợ không dám lại quấy rối “. Quả cậu sinh viên ấy có cặp mắt tinh đời. V́ tâm tư tôi từ ngày rời khỏi ḍng tu ra đời có thể mô tả như sau: một là ở trong ḍng tu, hai là ra đời th́ lá rụng về cội, hay ít ra cũng là ở trong một nước Việt Nam thống nhất. Đó không phải là vấn đề chính trị, mà là vấn đề tâm tư t́nh tự; một là xuất thế th́ đi tu, hai là tại thế th́ phải bén rễ ở một quê hương, quê hương nhỏ là Nghệ Tĩnh, quê hương lớn là miền Nam thống nhất. Xin thú thực đối với tôi, điều quan trọng là thống nhất, c̣n thống nhất kiểu nào là thứ yếu (tôi xin bạn đọc lưu ư: tôi chỉ kể chuyện tâm t́nh chủ quan của tôi cho vui. [trang 160] chứ không hề nói chuyện sai đúng hơn thua). Cho nên, từ ngày đất nước thống nhất, tôi như người sống lại về mặt thế trần, mà theo Kitô giáo, th́ siêu nhiên cũng phải được ghép vào cái gốc thế trần tự nhiên, như ghép cây ăn quả. Do đó, năm l975, cùng với sự sống lại về mặt thế trần, đời sống siêu nhiên cũng đồng thời bừng dậy một cách khá mănh liệt. Có thể nói (trừ mấy tháng ở tu viện Biển Đức bé nhỏ tôi đă nói trên kia) từ 1956 rời khỏi ḍng Phanxicô cho đến năm 1975, đời tôi bề ngoài có vẻ như sống động nhưng bề trong (trừ những lúc vào nhà thờ cầu nguyện) chỉ là một mùa đông giá lạnh. Bởi v́ t́nh cảm của gia đ́nh, t́nh hoài hương, cuộc sống toàn diện của một con người (một người không ở ḍng tu mà ở thế tục) như bị giá lạnh khô cứng. Nếu lư tưởng của người Công giáo Việt Nam là “Sống Phúc Âm giữa ḷng dân tộc” như Hội đồng Giám mục Việt Nam đă dạy trong bức thư chung năm 1980, th́ chỉ có từ năm 1975 mới có điều kiện thuận lợi (theo nghĩa cao sâu của nó) v́ dân tộc không c̣n chặt đứt ngang lưng nữa do vĩ tuyến 17. Do đó, từ năm 1975 đến nay dưới cái nh́n của một số anh em th́ tôi mất rất nhiều cái (mà cái mất cuối cùng là mấy trăm cuốn sách bị trộm cách đây 3 năm), nhưng riêng tôi th́ như cả một cuộc hồi sinh về cả hai mặt tự nhiên và siêu nhiên. Nên chi, về mặt điều kiện vật chất th́ so với trước năm 1975, đời tôi không được ¼, thế mà ai cũng công nhận là tôi vui tươi và khỏe mạnh hơn nhiều, như cá được thả về nước vậy. Lư do như sau: con cá của hồn tôi chỉ có thể sống được một là trong hồ nước ḍng tu, hai là trong hồ nước một Việt Nam thống nhất mà giải Trường Sơn là xương sống. Giờ đây, dưới bóng núi Lâm Viên, tôi thấy liền một giải Trường Sơn cùng với núi Hồng Lĩnh, trên bờ biển Việt Nam th́ Đồ Sơn, Sầm Sơn, cửa Thuận An, cửa Thị Nại, vịnh Cam Ranh, Vũng Tàu, Hà Tiên một đường liên tục; Hà Nội – Thành Phố Hồ Chí Minh có con đường sắt xuyên thẳng để cho tôi, nếu không được sống trong một ḍng tu th́ cũng được sống lư tưởng “Sống Phúc Âm giữa ḷng dân tộc” một cách vẹn toàn không c̣n bị nhức nhối của cơ thể bị cắt đứt ngang lưng. Đối với tôi, đă ở thế tục th́ tâm t́nh con người thế tục của tôi phải có [trang 161] hai yếu tố: gia đ́nh đoàn tụ và nước nhà thống nhất, c̣n các việc khác th́ hạ hồi phân giải.
Từ năm 75, tôi được giải toả khỏi mọi u hoài gia đ́nh ly tán, đất nước phân ly, cho nên, h́nh như mới được thanh thản mà cất cánh bay lên, lặn sâu vào đời sống siêu nhiên. H́nh như, chỉ trừ lúc sống ở ḍng tu, hễ ra ngoài thế tục th́ cái u hoài gia đ́nh ly tán, đất nước phân chia, như tảng đá cột nặng vào chân tôi không bay lên được. Tôi cũng xin khiêm hạ xác minh rằng tôi không phải là con có hiếu (v́ tôi không hề đóng góp ǵ cho gia đ́nh cả), cũng không phải là công dân yêu nước (v́ tôi chưa hề đóng góp ǵ cho nước nhà cả), những điều tôi ghi trên chỉ là cái t́nh tự gia đ́nh và dân tộc của một con người rất xoàng mà thôi. Tôi có một nhận xét (có thể có người cho là ngây ngô) như sau: từ ngày triều đ́nh Huế kư hiệp định Patenôtre cho đến ngày người lính Mỹ cuối cùng rời khỏi Việt Nam, chưa có một người Công giáo Việt Nam nào được đặt lên bàn thờ. Những người Công giáo Việt Nam được đặt lên bàn thờ đều thuộc về thời kỳ trước hiệp định Patenôtre cả! Tôi tự hỏi phải chăng từ ’75 trở đi rồi lại sẽ cso những người Công giáo Việt Nam được Hội Thánh đặt lên bàn thờ? Khi nào? Như thế nào? Nhờ cái ǵ? Đó là thuộc ư mầu nhiệm của Thiên Chúa và do đó mọi tâm hồn tín hữu quỳ gối ngước nh́n cây Thánh giá, cầu nguyện với các Thánh Tử đạo Việt Nam mà suy niệm và chiêm ngưỡng dưới ánh sáng của cương lĩnh Nước Trời là Tám Mối Phúc Thật, từ sau năm ‘ 75 t́nh tự gia đ́nh và t́nh tự dân tộc được giải toả, và điều tôi suy nghĩ trên đây về Hội Thánh là hai liều thần dược Chúa ban cho tôi được thực sự và vĩnh viễn hồi sinh. Sau cái gần như chết đi năm ’45, sự hồi sinh mà phép Thánh tẩy năm ‘49 mới gieo mầm, măi đến năm ‘45 mới thực sự bắt đầu trổ lá ra hoa, chờ ngày hái quả là ngày tôi được Chúa gọi ra khỏi trần gian chóng qua này, ra tŕnh diện Ngài với hai bàn tay trắng nhuốm đầy hoen ố. Bao giờ th́ đến ngày ấy, mai mốt hay mươi lăm năm nữa? Đối với Thiên Chúa th́ ngàn năm như một ngày, một ngày cũng như ngàn năm. Tôi nay đă 61 tuổi rồi, chắc cũng không c̣n bao lâu nữa. Ḍng sông đă ra gần cửa biển, [trang 162] đục trong ǵ rồi cũng sẽ hoà tan vào nước biển xanh vắt trùng khơi dào dạt.
“Lá rụng về cội”, h́nh ảnh Lăo Lai! Thực sự chỉ là biểu lượng của một thiên đàng không phải đă mất mà là sẽ đến. Về mặt trần thế, thời thơ ấu của tôi là đất Nghệ Tĩnh (Hồng Lam, Tiêu Phố, Bút Giang). Về mặt siêu nhiên là thời ‘49 - 51 với Nghĩa Yên, Thọ Ninh và ḍng Phanxicô Vinh. Từ năm 1915 trở đi, tôi như được trở lại với cái thời thơ ấu ấy, nhất là thời thơ ấu thiêng liêng (và xin nói ngay, thời thơ ấu thiêng liêng của tôi ấy đưa tôi về những ngày thơ ấu thiêng liêng của Hội Thánh được ghi lại trong Công Vụ Tông Đồ). Đúng như cung cách của Thiên Chúa tác động theo phạm trù “kiểu mẫu sóng đôi” (typologie), các giai đoạn, các lớp màn có cái ǵ như “na ná” nhau, vừa như “trùng lặp”, vừa như “phục hồi”, vừa như thăng tiến, lên cao theo kiểu ṿng tṛn xoắn ốc (spirale ascendante). Tạm vẽ như sau:
[h́nh vẽ ṿng tṛn xoắn ốc]
Cho nên, từ năm 1975 cũng như những năm 1949 -51 tôi như tạm gọi trong “Công vụ Tông đồ” cái tuổi trẻ được biểu tượng bằng cái tuổi trẻ của Đức Nữ Maria, mà văn hào Bernanos dám gọi là “Cô em út của Nhân loại”; riêng tôi cũng xin thêm một biểu tượng phụ nữ là “bà chị út Têrêxa Hài Đồng”, tay rắc hoa hồng xuống trần gian, nhất là xuống đất nước Việt Nam, chắc hẳn thế, v́ sinh thời, Thánh Nữ có ḷng ao ước đặt chân lên Việt Nam để hy sinh phục vụ trong một đời hiến dâng trọn vẹn.
Hoàn đồng! Enfance retrouvée! Như Chúa Giêsu nói với Ni-cô-đê-mô: cần phải tái sinh, và muốn tái sinh th́ phải chết với con người cũ. Trên kia, tôi nói năm 1949 và năm 1975 là hai năm “Đại hồng phúc”, v́ đó là hai năm tái sinh đối với tôi. Và trước lúc tái sinh th́ phải chết: năm 1945, con người cũ cậu ấm con quan, cậu tú con địa chủ được chết đi; th́ năm 1975, con người cũ của cậu sinh viên tốt [trang 163] nghiệp Sorbonne, ông giáo sư quyền Khoa trưởng, Trưởng ban Triết học Đại học Dalat cũng được chết đi! Xét về mặt nào đó cuộc sống siêu nhiên của tôi từ năm 1975 như vượt qua một cơn mê ngủ từ ngày lạc bước vào Nam năm 1951, nối tiếp lại quăng đời thơ ấu thiêng liêng của ba năm ’49 - 51 ở đất Hồng Lam, với biểu đồ như sau:
49__________51---------------75__________?
Ngày 30-3-75, nằm sau đường mương đàng sau nhà Ḥa Lạc, tức là nhà của Viện trưởng Đại học Dalat, nh́n trường Vơ Bị Quốc Gia, ḿn đạn nổ như sáng rực cả một góc trời, tôi như người sực tỉnh khỏi một cơn mơ dài (cơn mơ từ ngày tôi cùng 14 anh em khác rời băi biển Sầm Sơn 1951, ra Phát Diệm bằng thuyền, lên Nam Định vào Nha Trang vv.. ) và tiếp xúc lại với hiện thực là dân tộc và Đất nước Việt Nam trong cái chiều sâu của nó. Cái chiều sâu mà hạt giống Tin Mừng phải được vùi sâu để nảy mầm (đương nhiên là sau khi hẩm nát) mang lại Mùa gặt thuôn đời.
C̣n riêng tôi th́ cuộc tái sinh lần thứ hai cũng phải qua thời thai nghén. Thời thai nghén ấy chính là thời gian tôi ĐƯỢC đi học tập tại “Trại cải tạo sĩ quan chế độ cũ” ở Sông Mao, khởi đầu từ ngày 24- 4- 75 là ngày tôi được đưa vào trung tâm cải huấn Dalat, và kết thúc ngày 25-8-76. Mười sáu tháng khác nào như thời gian nhà tập của một ḍng tu. Tôi xin nói với tất cả sự chân thành: 16 tháng ấy tôi mới thực sự là được HỌC, mà tôi nghĩ ở trần gian này không có trường Đại học nào có thể dạy tôi học tập như thời gian ấy. Không phải là trại cải tạo đem lại vốn kiến thức mới nào hay làm cho tôi thay đổi ǵ về nhân sinh quan và vũ trụ quan, nhưng đó là thời gian cho tôi đào sâu và kiểm nghiệm nhờ cuộc sống thực tế chà xát, va chạm với những chi tiết của cuộc đời của một con người từ những nhu cầu thấp nhất của sinh-thể-lư: đói khát, thiếu nơi nằm, nơi ngồi, cái quần, cái áo, miếng đường, viên thuốc, ánh lửa, ngọn đèn… cho đến những giờ phút cầu nguyện, những kiến thức về tâm lư, thể lư, xă hội, siêu h́nh, luận lư… ngay cả [trang 164] cách rửa chén bát, sử dụng giấy loại vv… Và vv… đều được rà lại cả. Nhưng bài học quư giá nhất là: trong trại cải tạo, chân tướng của bản thân tôi được lột trần ra nhờ những sự việc dồn tôi vào cái thế không thể nào che đậy được, chân tướng ấy dưới bất cứ cái vỏ giả hiệu nào. Bao nhiêu ảo tưởng về chính ḿnh nhờ vậy mà được dẹp sạch, tương tự như mấy câu hỏi bâng quơ của người đầy tớ gái dồn vị Giáo Hoàng đầu tiên là Thánh Phêrô vào chỗ phải lộ cái chân tướng “hèn nhát”: chối Chúa 3 lần; và nhờ vậy mới biết tháo lui ôm mặt khóc! Tôi xin dẫn cử sự việc sau đây cho vui câu chuyện:
Tôi vốn được tiếng là có ḷng thương người, hay giúp kẻ gặp cơn gian nan. Tôi cũng cứ tưởng rằng ḿnh là tương đối khá về mặt ấy! ! ! V́ quả thật, như trên đă có ghi, trong những năm lương tiền ăn uống đầy đủ, tôi hay giúp đỡ về mặt tài chánh cho những kẻ túng thiếu, nhất là trong giới sinh viên nghèo. Thế nhưng! Nhờ ơn Chúa, tôi được dịp biết rơ ḿnh tệ hơn chứ không thực sự tốt bụng như ḿnh tưởng đâu. Sự việc như sau:
Hôm ấy có một anh em bị sốt nặng, nhiệt độ lên rất cao, đă lúc gần như hôn mê, nói sảng. Vị bác sĩ, cũng là anh em cùng cải tạo, bắt mạch khám bệnh và cho biết nếu có tifomycine th́ may ra chữa được. Lúc ấy tôi c̣n lại một vài viên giấu kỹ dưới đáy ba lô. Tôi nghĩ đến việc đưa ra cho bệnh nhân. Nhưng rồi lại thôi! V́ nghĩ đó là những viên thuốc cuối cùng, đưa cho người ta, đến phiên ḿnh bị ốm th́ sao? Đấy! Rơ là tốt bụng quá! Tuy vậy lương tâm tôi vẫn bứt rứt, cứ phân vân măi, định đưa ra, rồi lại thôi, rồi lại định đưa ra, rồi lại thôi. Cứ như vậy suốt đêm không ngủ! Vật lộn với chính ḿnh như vậy măi cho đến sáng tinh sương, tôi ngồi lên, đọc vài kinh trước giờ thức dậy, Chúa mới ban ơn cho tôi quyết định dứt khoát đưa mấy viên thuốc cuối cùng cho bệnh nhân. Lạy Chúa! Tạ ơn Chúa đă cứu con thoát cơn thử thách, chứ cái đêm hôm ấy, trước khi Chúa ban ơn thêm sức cho con để quyết định “rời bỏ” mấy viên thuốc ấy, mà bệnh nhân có mệnh hệ nào th́ ngày sau con sẽ thưa với Chúa làm sao? Đó là tôi chưa nói rơ chi tiết này: bệnh nhân ấy là một thanh niên, đă cư xử rất [trang 165] tốt trong những ngày tháng trước đó! Đấy, những bài học tương tự như vậy xảy ra rất nhiều trong thời gian 16 tháng học tập! Tôi nghĩ có giáo sư nào, Đại học nào dạy được những bài học vô giá như thế! Mấy chục năm đèn sách, cả chục vị giáo sư của Đại học Sorbonne, cả hàng thư viện sách báo, cũng không dạy giỏi được như vậy! Trước kia giúp đỡ kẻ khác quá dễ: lượng tiền sẵn, không có th́ mượn người khác cũng dễ. Vả lại, ḿnh cũng vẫn có cơm ăn áo mặc no nê sang trọng, có chết chóc ǵ đâu mà sợ! Bị dồn vào cái thế kẹt như trên đây mới rơ. C̣n những bài học nho nhỏ như hậm hực chỉ v́ cơm th́ ít mà anh em ăn quá nhanh, ḿnh lại ăn quá chậm; lẩn tránh một số công việc, thậm chí ganh tị với anh em (hầu hết đáng tuổi con cháu), ấm ức trong ḷng v́ những điều vụn vặt vv… th́ xảy ra hằng ngày! ! ! Tôi rời khỏi trại học tập với bài học quư giá vô cùng là: ḿnh chỉ là một đứa tồi, rất tồi, nếu không có Chúa nâng đỡ ban ơn thêm sức cho th́ cái khả năng “bán Chúa” như Yu-đa không phải là không có cơ xảy ra! Lời Chúa dạy: “Hăy tỉnh thức cầu nguyện, v́ tinh thần th́ tinh nhuệ, nhưng thể xác th́ yếu hèn”, tôi nghe đă biết mấy trăm lần! Chỉ trong 16 tháng học tập cải tạo tôi mới có dịp thực tập. Quả là ĐẠI HỒNG PHÚC! Không có những biến cố ’75 - 76, tôi làm sao ghi được những ḍng trên đây, mà tôi cho là bài luận triết học hay nhất của cậu tú tài triết đậu hạng b́nh ở Huế năm ‘46 và của ông giáo sư Trưởng ban Triết viện Đại học Công giáo Dalat 1974. Xuyên qua bài học ấy là bài học này: dưới cái nh́n đức tin th́ trong t́nh thương và sự khôn ngoan vô cùng của Thiên Chúa, những sự việc bên ngoài xem ra là khốn khổ, thực ra lại chứa đựng một phúc lớn (Phúc theo Tám mối phúc thật). V́ thế, đức tin và đức cậy phải luôn luôn được trau dồi, vun quén để thấy được rằng MỌI SỰ ĐỀU LÀ ÂN SỦNG! Mà Ân sủng thường chảy ra từ cây Thánh giá (thực ra là cây khổ giá, cây thập ác! ) cho nên, trước khi kể lại giai đoạn này, tôi đă ghi rơ: AVE CRUX SPES UNICA! Việc hỏng thi vào trường Quốc Học năm ‘38, suy sụp về địa vị năm ’45 - 46, học lập cải tạo năm ’75 - 76 đă giúp Chân lư ấy được kiểm chứng rơ ràng! cho thấy mầu nhiệm Tử nạn - Phục sinh [trang 166] quả là điều hiển nhiên! Đức tin tôi nhờ đó càng thêm xác định kiên cố hơn nhiều. Có thể nói năm 75-76 là thời gian tôi được ơn trở lại lần thứ hai (deuxième conversion)! Ngày 25- 8- l976, lúc ra khỏi trại, trở về gian pḥng của tôi tại nhà Ḥa Lạc, mở cửa pḥng ra, trên bàn c̣n y nguyên tờ lịch của tháng 4-1975, tôi quỳ gối lấy cây viết ch́ đỏ khoanh ngày 24- 4- 1975, ghi trên lề câu sau đây; “Con sẽ muôn đời tạ ơn Chúa v́ ngày Đại Hồng Phúc này!” Đó là ngày Chúa đưa tôi vào cuộc trở lại thứ hai, đưa đời tôi lúc 50 tuổi bước sang một giai đoạn mới hoàn toàn. Nhưng thực ra, như trên kia đă nói, xét về mặt nào đó th́ tôi như thể đă vượt qua một giấc mơ dài (51 - 75) để tiếp nối những năm ân sủng 49 – 50, đem lại một sự cải lăo hoàn đồng về mọi mặt. Có lẽ v́ vậy mà mà hiện nay rất nhiều người nhận xét rằng nơi con người 61 tuổi này dường như có cái ǵ rất trẻ. Và đến nay có thể xem như là chặng cuối của cuộc đời tôi! Vừa là cuối vừa là mới, mà mỗi ngày mỗi mới. V́ mỗi ngày phải lột xác, mà lần lột xác cuối cùng vào lúc được gọi là “sinh th́”, sẽ đưa cuộc sống mới hoàn toàn mới, tái sinh hẳn trong mầu nhiệm phục Sinh.
Và tiếp theo sau đây, tôi xin ghi lại cuốn phim của những ngày chuyển tiếp giữa cái cũ trước năm 75 và cái mới sau ngày tôi ở trại học tập Sông Mao trở về Đà Lạt.
Mời đọc tiếp
Xem các bài viết khác trong Vũ Văn An , Khoá 3 GHHV Đà Lạt Việt Nam.