CON MO MẮT VNG

ConMeo

 

 

 

 

Như một lời chc mừng năm mới, bo Paris Match (7-1-1999) đăng truyện ngắn “độc c” ny của nh văn nữ người Php Anne Wiajemsky. B đ đoạt giải thưởng lớn về tiểu thuyết của Viện Hn lm Php với tc phẩm Một nhm người (NXB Gallimard). Theo Paris Match, đọc truyện ny l một cch đi vo năm Kỷ Mo (1999) bằng những bước chn nhung nhẹ nhng nhưng dũng cảm.

 

 

-Bố c qu cho cc khỉ con đy.

Cc “khỉ con” đang cắm ci ăn vội ngẩng đầu ngạc nhin nhn bố đi vo m khng hề biết trước. Đứng ngay trước mặt chng, ng hẳn đ băng qua vườn v thẳng vo trong bếp, nơi hai đứa con ng đang lặng lẽ ngồi ăn. Sự xuất hiện của ng vo thời khắc cuối ngy như thế ny l khc thường: thường ng đi lm về trễ hơn nhiều v cc con chỉ gặp ng vo sng hm sau, lc chng chuẩn bị đi học.

- Cc con khng đon ra ư?

Rồi, như bực bội v sự im lặng ny:

- No Rosliane ! No Dimitri !

Rosliane l đứa đầu tin phản ứng.

- Cho con ư?

- M sao lại cho chị nhỉ?

Dimitri nhảy vo trận chiến.

- Của con chứ bố?

Rosliane lấy lng bố bằng nụ cười duyn dng m c nhận biết sức mạnh của n gần đy. Hoi cng thi!

- Qu cho cả bốn người chng ta, cho cả nh.

Lc ny, ng vừa chợt nhận ra khng c mẹ chng ở đy.

- Mẹ hm cơm tối cho chng con rồi ra ngoi dạo chơi rồi – Rosliane ni với giọng rnh rẽ.

- Mẹ ra bờ hồ, nơi c một bi trống – Dimitri ni thm quyết khng để chị lấn sn.

Cha chng bước đến ci cửa sổ ng ra vườn. Vợ ng đi đu nhỉ?

Bọn trẻ biết r mẹ mnh thch nằm di trn bi ở hồ nhỏ vo mu ny để ngắm những ngọn ni xa xa, những cnh buồm lướt nhẹ trn mặt nước v ngắm nhn một ngy sắp qua.

- Qu của bố ăn được khng? Dimitri hỏi.

Người cha rời khung cửa sổ, quay lại nh bếp. Tay phải ng đang cố nới lỏng nt c vạt. Sự vụng về của ng khiến Rosliane tự hỏi sao bố khng dng cả tay tri. C b chợt nhận ra l từ lc vo nh đến giờ bố cứ đt tay tri trong ti o vt.

- Khng. ăn được chứ – ng ni với vẻ hi lng của người vừa ni đu xong.

Bỗng nhin c tiếng chn chạy lon ton trn sn sỏi, trước nh bếp. Một con ch bng phng vo phng. N khựng lại, sủa ngậu xị khiến bọn trẻ nhảy cỡn ln v sợ hi. Con ch Youri cứ nhảy mừng cha chng lin hồi bất tận như l cả một lễ hội với những bước nhảy nht mơn trớn, tiếng gầm gừ hn hoan, những lời yu thương bằng đủ thứ tiếng Php, Anh v cả tiếng Nga nữa.Youri l con ch được cha chng cưng nhất, bọn trẻ biết v chấp nhận điều ấy. L qu tặng lễ cưới của bố mẹ, con ch chẳng đ c mặt trong cuộc đời bố mẹ trước cả hai đứa đ sao?

Bố ni giọng chm chọc:

- Youri thng minh hơn hai con đấy. Bố lun nghĩ thế v by giờ th đ c bằng chứng rồi. N chỉ cần hai giy l đon được bố đem qu g về cho cc con rồi.

Tựa như một nh ảo thuật ko con chim bồ cu từ trong mũ ra, cuối cng bố li từ ti o tri ra một cục lng v đặt ln bn , giữa ly đĩa.

- Bố tm thấy n bn đường…

Cục lng phồng lớn, đứng thẳng ln trn những ci chn thon di v thnh một con mo ci dễ thương, lng vằn mượt. N chi ngay ci mũi nhung vo cc ngn tay cn ngần ngại của bọn trẻ. Đi mắt mo mu vng rực, đi mắt to dần tin tưởng với ci thế giới mới sắp l của n. Khng c g lm n sợ hi cả, những đứa trẻ bỗng rụt r, cả tiếng sủa bực bội của con ch, cả lời nhắc nhở ổn định của ng chủ. Mo rn rn từng bước cho đến khi đầu n chạm vo bn tay đưa ra của Rosliane. Tiếng gầm gừ của n đều đặn, lin tục vang to so với thn hnh b nhỏ của n như tiếng ro ro của bếp sưởi đm đng lạnh lẽo nhất. Đầu n cọ vo lng bn tay của Rosliane như ni nỉ, v cuối cng c b đ dm vuốt ve n.

Cả ba người cố đặt nhiều tn cho thnh vin mới ny nhưng khng c ci tn no ph hợp. Nếu dng vẻ qy phi của n loại bỏ những ci tn như Minou hoặc Minette th tn người lại cng khng hợp cht no. Cuối cng n mang tn “Con mo mắt vng”. V với ci tn ny, những ai biết con mo ny đều vẫn nhớ mi.

Nhưng chng ta hy trở lại cuối những năm 50, ở miền qu Thụy Sĩ, bn bờ hồ Genve, với một b gi v một b trai lun m thch con mo mắt vng.

Khng phải chỉ c chng m con mo đu. Con mo thật dễ thương. Hiền lnh , thch n đu, vui tnh v độc lập, n lm cho người ta tin l n lun như thế. N ngoại giao hay đến nỗi chinh phục được cả ch Youri, vốn lun quấy rầy mọi con mo trong lng.

Bất ngờ đến nh vo một tối thng su, con mo như bo tin một mu h đặc biệt.

Bố mẹ của Rosliane v Dimitri bắt đầu tổ chức cc bữa tối vui cuối tuần. Mỗi thứ bảy, hng l bạn b nam nữ ở tuổi ba mươi, thường l người nước ngoi, đến nh họ chơi. Họ đấu bng chuyền, picnic trong vườn, nhảy ma đến tận khuya. Lũ trẻ cứ ngất ngy theo niềm vui sướng của người lớn, khng cn biết lm g hơn. V khi người ta bảo đi ngủ th chng lịm đi trn nền nhạc rumba, chachacha v nhạc tnh.

Con mo mắt vng đi khi đi theo bọn trẻ, đi khi cuộn mnh trn giường chờ chng vo. Nếu n vắng mặt lc điểm danh th y như rằng n sẽ đến vo ban đm. N leo ln cy anh đo, nhảy qua cửa sổ để hở cho n v đp nhẹ bn gối của Rosliane. Tiếng n gừ gừ đnh thức Rosliane dậy v c b vi đầu vo bộ lng mềm v thơm của n. C b thch th ht h: con mo c hương thơm bạc h, cỏ đồng nội, c chua xanh, trc đo v nhiều mi hương kỳ diệu khng sao nhận ra được. Rồi tiếng gừ gừ dịu dần khi mo kề miệng vo nơi no đ trn cổ, giữa tai v vai c b, v cả hai cng ngủ ngon.

Thng ngy tri qua, nh nhẹ, hạnh phc. Mu thu ấm v rực nắng. Những ngy vui tiếp diễn vo tối thứ bảy trong vườn. Khi ci se lạnh đầu tin đến, người ta rt vo nh.

Pauline, mẹ của Rosliane v Dimitri, bỏ thi quen đi dạo một mnh để mơ mng bn hồ. B ở nh nhiều hơn, đọc sch, đan o, nghe nhạc. Con mo theo b khắp nơi với vẻ kn đo, n cần v dịu dng. B sung sướng c con mo bn mnh khi con ci đi vắng. B thổ lộ với bạn b: “Đy l một người bạn tuyệt vời”.

Khi gia đnh đng đủ, con mo san sẻ sự bnh đẳng của n bằng cch lần lượt đến với từng người, lm cho ai cũng nghĩ mnh được n thương nhiều nhất. Sự c mặt của n c khả năng lm dịu mọi ngờ vực, rt ngắn bớt những tnh huống căng thẳng kh chịu, lm ngui ngoai những buồn bực vặt vnh m đi khi lm người ta hoi ph cả một ngy. Mọi việc xem ra tuyệt vời, m đềm m đơn giản.

Cả trong lng ai cũng mến con mo nhờ đi mắt vng v sự dễ thương của n. N tự do đi từ vườn nh ny sang vườn nhkhc, được người ny vuốt ve, người kia cho uống sữa. B hng xm lun miệng ni: Một con mo bị bỏ rơi, thế m giờ dễ gần gũi biết bao!.

Đi khi con mo l la đến tận ba lng, băng qua cc cnh đồng, chắc l về pha rừng thng. Nhưng những chuyến đi ny khng ko di v bọn trẻ khng lo lắng g. Dimitri ni: “N rất lanh nn kh bị xe cn hoặc bị người ta bắt. N thương chng ti lắm nn thế no cũng quay về”.

Ngy nọ, người ta thấy n khệ nệ với ci bụng bỗng to trn. Một người nhận xt: “N c bầu rồi”. Qủa thực, n sinh được su ch mo con ở chỗ khuất dưới gầm tủ tối v đầy bụi, trnh xa mọi người. Việc n chọn nơi sinh con ny lm mọi người xc động. B Pauline đi Genve mua một ci giỏ lớn c nhiều gối đệm nhỏ. Con mo v gia đnh của n được đưa vo chỗ ấm p trong nh bếp.

Hai đứa trẻ mỗi khi tan học về cứ n đu bn cạnh bầy mo. Chng cười vui khi thấy những ch mo con sạch sẽ, mập giẫm ln nhau để ginh v mẹ. Mẹ mo bảo ban chăm cht từng đứa, khng để đứa no bị thiệt thi. Sự khoan dung v biết xử sự của n khiến cả nh đều thn phục.

Khi những ch mo con được ba thng tuổi v lấy cả nh lm sn chơi, lm anh ch Youri thiệt thi, bố quyết định đem mo con cho người khc. Bạn b ng đều đ đăng k xin. Lần lượt cc ch mo con về nh chủ mới. Hai đứa trẻ buồn, khc đi cht rồi lại vui. Mo mẹ lại qua đm bn vai Rosliane, cn buổi sng v buổi chiều n lẽo đẽo theo b Pauline. Con mo sống hạnh phc như l n tm thấy gia đnh thật của mnh, một khi việc lm mẹ đ hon thnh.

Cuối mu xun, người ta mừng một năm ngy n c mặt trong nh. Vo một đm mu h, những tiếng la lớn đ đnh thức Rosliane dậy: cha mẹ c ci nhau dữ dội, nhưng c khng hiểu họ ci nhau chuyện g v c vội qun. Vo mu thu, con mo lại mang thai. Gặp lc cả nh đang lộn tng pho một cch kh hiểu nn chẳng ai ch n như lc đầu nữa.

Một sng kia b Pauline cho gọi hai con lại. Vẻ buồn b v dng dấp nghim trang của b dự bo một điều chẳng vui. Với giọng uể oải, b giải thch l bố của hai trẻ vừa được bổ nhiệm lm việc tại Vndula, ng sẽ ln đường trong hai tuần nữa, cn b sẽ ở nn lại để chuẩn bị đồ đạc.

Dimitri ngắt lời:

- Thế cn chng con?

- Hai con ở lại với mẹ. Chng ta sẽ gặp bố sau.

B cố gượng cười:

- Cc con gip mẹ chuẩn bị hnh l, vali, đồ đạc. Nhiều lắm đ.

Đến lc ny Rosliane mới hiểu điều ny c nghĩa l g.

- Nghĩa l chng ta rời Thụy Sĩ! Cả nh hở mẹ?

- Phải.

- Mi mi ư?

- Mi mi.

Sự lo sợ của c khng lọt khỏi mắt mẹ. B m con hn vo m, vo trn c: “Mẹ cũng vậy, mẹ rất buồn, mẹ thch ngi nh mnh, khu vườn của mnh lắm”. Rồi, như xấu hổ v đ thốt ra điều tm sự ny, b vội tiếp:

- Đ l một thế giới mới, một cuộc mạo hiểm l th. Bố đi qua đ bằng phi cơ, cn mẹ con mnh sẽ đi bằng tu thủy.

- Vndula ở đu vậy mẹ? Pauline mở tập sch bản đồ. Bn tay xinh với những ngn tay được chăm sc kỹ của b vẽ ra lộ trnh của chuyến đi sắp tới trn bản đồ thế giới.

Trong lc b ni, con mo đ rn rn vo phng. Đ sắp đến ngy sinh nở, n ko l ci bụng bầu một cch kh nhọc. Rosliane bồng n ln đặt trn giường cng với c. Con mo nhu đi mắt vng tỏ vẻ biết ơn v tiếng gừ gừ của n lm rộn cả căn phng. Pauline ngừng ni v gập ngay sch lại. Rosliane tưởng chừng như mẹ mnh bỗng c vẻ tội lỗi no đ. Nhưng tội lỗi g mới được chứ?

Tội lỗi v đ nhượng bộ trước những l do đa dạng, hẳn l c cơ sở v hợp l, những l do m ở thế giới khc người ta sẽ gọi l “b mật quốc gia”. Tội lỗi v đ khng đấu tranh chống lại chnh mnh. Tội lỗi v đ chấp nhận cch ly con mo mắt vng. Ồ, b đ lm hết sức mnh để sửa chữa lỗi lầm lớn ny rồi. Vic, người bạn thn của b, c tiếng l yu thch th vật, sẽ nhận nui con mo. B Vic sống ở một nơi cch đy 70 km, gần bờ hồ Lman bn pha nước Php.

Khi nghe được sự thật, Rosliane bật khc. C nằm vật xuống sn la ht thảm thiết cứ như muốn đập đầu vo tường, vo sn nh. B Pauline hoảng hốt gọi chồng về nh ngay. Từ văn phng về nh, nghe tiếng con gi ku khc, ng bực mnh mất kin nhẫn v lần đầu tin trong đời ng tt vo mặt con. Rồi như khng biết lm g hơn để cho con thi khc ng li c vo phng, đng sầm cửa lại.

Rosliane cứ tht tht mi cho đến khi mệt lử, v bng tối phủ xuống căn phng. Bỗng vang ln tiếng một cnh cy anh đo bị gy rồi tiếng chn co cấu trn bờ thnh cửa sổ: con mo đ ở trong phng, bỏ lại bốn mo con mới mấy tuần tuổi. N đưa ci lưỡi nng hổi nham nhm liếm khun mặt phị cn đẫm nước mắt, cổ v tay c b thật lu. Khi c thiếp đi, con mo rời phng, về nh bếp, nơi đn con của n đang đi ku meo meo tm mẹ.

Những tuần lễ cuối cng tại Thụy Sĩ tri qua trong khng kh buồn b. B Pauline bận bịu bn đng vali v thng hng. Đi khi nản lng, b một mnh lặng lẽ đến bn bờ hồ. Cn hai đứa trẻ đ nghỉ học cứ lang thang khắp nơi buồn b v lo u, nhất l Rosliane cứ như đau đớn. Xa con mo với c l đối xử bất cng với n. V con mo khng được đi với gia đnh c như con ch Youri.

Thi độ của con mo cng khiến cả nh như x gan x ruột thm. N c biết điều g sắp xảy ra khng? Khng thể ni được. Con mo vẫn dịu dng, chăm lo nui đn con. Cho đến khi tnh kh n đột nhin thay đổi.

Thay v nằm ở ci giỏ dnh ring cho mnh, n thch nằm cạnh cc vali hnh l. B Pauline đ đưa n về bếp nhiều lần nhưng v ch. Khi b quay bước, n lại về bn đng vali. N nhẫn nại tha từng đứa con đi, đặt chng trong rơm v nằm cạnh để chăm sc. Sự bướng bỉnh của n khiến Rosliane bng hong. Dường như n muốn bộc lộ những định thầm kn của n: “Cc người khng bỏ rơi ti được đu… Ti sẽ đi với cc người…Cần th sẽ đi lậu”. Rồi như để khẳng định định đ, n đưa đi mắt vng tuyệt đẹp đầy yu thương v lng biết ơn nhn c b. Đầy tự tin.

V cũng đầy tự tin, khi b Pauline bỏ con mo v lũ con của n vo ci giỏ đặt sau thng xe. Trong suốt đường đi mo chỉ lặng lẽ. Cn lũ mo con th ku meo meo thật khẽ.

Rosliane ngồi bn ci giỏ, cố cầm nước mắt, buồn lặng lẽ. Dimitri cũng ngồi lặng lẽ. B Pauline:

- Đừng c như đưa đm như thế cc con. Mo mẹ sẽ đến sống thoải mi cng mo con ở nh b Vic thi. Chng sẽ c cả ci sn rộng để chơi v săn mồi. Ở đ tốt hơn ở nh mnh nhiều. Cn mo mẹ sẽ lm lại cuộc đời mới…N thch nghi rất mau, cc con nhớ khi n mới đến nh mnh m xem. N rất qun bnh v dễ ha đồng thi. Đ l con mo dễ thương nhất. B Vic biết r n v thương n nhiều. Cc con c nghe mẹ ni khng?

Bn ngoi, mưa nhẹ dai dẳng lm phong cảnh nhe nhoẹt, kh nhận ra nước hồ cng những cy tiu phn cch bờ hồ với con đường. Bầu trời thấp v sầm tối, u m như ngy tận thế.

C nn kể thật những g đ xảy ra cho con mo mắt vng khng? C cần một đoạn kết của truyện ny khng nhỉ? Những ai từng biết con mo cho l nn kể lại. Đ l cch trả lại cng l cho n. Bởi lẽ b Pauline đ lầm: đy qủa l một thảm kịch.

Sợ mo mẹ v đm con đi lạc lng trong ngi nh lạ, b Vic nhốt chng trong phng tắm ở tầng một. Ban đm b như nghe một tiếng knh vỡ loảng xoảng chợt vang ln. Nhưng phng b ở xa nn b chẳng hiểu l từ đu cả.

Sng hm sau, một khung cảnh hi hng chờ đợi b. Những ch mo con b lang thang khắp nh tắm, giữa đống knh vỡ v ku đi đi mẹ. Mu dnh ở cửa sổ. Để chạy thot, mo mẹ đ dng hết sức mnh phng vo cửa sổ. Đến độ knh dy phải vỡ toang. Rồi mo nhảy vo khoảng khng. Người ta tm thấy vết mu trn thn cy hồ đo, cả pha truớc nh, trn nền cc lối đi v ở cửa chnh. Dấu mu dừng lại ở chỗ bắt đầu đường quốc lộ. B Vic nhờ người truy tm khắp nơi trong một bn knh 10 km, dn apphich ở cc tiệm bun, đăng cả ln bo hnh dạng con mo với lời hứa sẽ hậu tạ xứng đng.

Nhiều tuần lễ tri qua, ai cũng đinh ninh điều xấu nhất đ xảy ra. Một xe hơi đ cn chết n, hoặc n đ chết x nơi no đ v thương tch. Đi khi c một cht hi vọng chợt le: ai đ đ tm được, chăm sc v yu mến n rồi. N rất dễ mến, ai m chẳng cứu gip v nhận nui n.

Một ngy nọ, b Vic nhận được tin từ ngi lng m gia đnh Pauline đ sống. Một người hng xm đ tm thấy xc con mo trn cửa ngi nh. Con mo gầy guộc, bẩn thỉu, khng sao nhận ra ngay. Khi nhn kỹ b mới biết đ l con mo mắt vng.

Trong bốn mươi ngy, con mo đầy thương tch đ vượt qua 70 km đường di giữa hai ngi nh để đến chết trước ngi nh m n xem l nh của n. Kiệt sức v v đi. Cả v nỗi thất vọng khi n hiểu ra rằng ngi nh đ khng cn ai, n đ đi cả chặng đường di m khng được g cả: người ta đ bỏ rơi n.

  ANNE WIAJEMSKY

 

Nguyễn Trọng Đa dịch
(dịch theo Paris Match )

 


 

 

Xem cc bi viết khc trong Anh Nguyễn Trọng Đa.