Tường uể oải dựa lưng vào bờ vách gỗ khá dày ở cuối căn pḥng lớn dùng làm lớp giảng huấn cho tuần lễ tu nghiệp giáo viên cấp hai của toàn tỉnh Lâm Đồng. Đây là khoá tu nghiệp đầu tiên sau ngày đất nước đổi chủ, nên phần học tập chính trị được nhấn mạnh đặc biệt. Bởi tỉnh Tuyên Đức được sát nhập vào với tỉnh Lâm Đồng, nên cả ngàn người được dồn vào hội trường trung tâm sư phạm thuộc cơ sở Lycée Yersin cũ bên kia bờ hồ Xuân Hương. Nhờ khung cảnh Đà Lạt mát mẻ, bầu không khí cũng bớt phần ngột ngạt khó chịu, nhưng từng chuỗi bài thuyết tŕnh dài lê thê lăng nhách đă khiến hầu hết các giáo chức thay nhau ngáp dài.
Chương tŕnh tu nghiệp mới qua được hai ngày mà tưởng chừng đă khởi sự cả tuần lễ nay. Tường ngồi đếm đốt ngón tay : thứ hai, thứ ba... chả biết chừng nào mới tới sáng thứ bảy để được măn khoá ! Hẳn ngày đó bà con đều mệt nhoài người. Liệu rồi về nhà có c̣n đủ sức mà khai giảng niên khoá mới vào đầu tuần tới theo quyết định của toàn tỉnh không !
Trên bàn diễn giảng, thuyết tŕnh viên cứ thao thao nói như cái máy. Nào là thời đại cách mạng giải phóng, các giáo viên cũng phải có tinh thần mới, theo tiêu chuẩn mới. Nào là phải thấu triệt cho nằm ḷng ba gịng thác cách mạng đă được Đảng đề ra. Nào là ghi tâm khắc cốt lời Bác kính yêu đă dạy về trăm năm trồng người. Khổ quá, ai chả biết trồng lúa tính một năm và trồng cây th́ tính đến mười năm ! Riêng cái mục trồng người dĩ nhiên phải căn cho cả một đời. Bách niên thụ nhân ấy mà ! Sách Khổng Nho đă dạy từ hàng ngàn nằm trước. Cứ làm như bác Hồ là nhân vật đầu tiên sáng tác ra không bằng ! Đặc biệt với Tường, ở những ngày c̣n là sinh viên bên viện đại học, hai chữ Thụ Nhân là biệt hiệu của nhà trường nên chàng nào c̣n xa lạ chi với nội dung và ư nghĩa. Bây giờ, cán bộ lại đem bóp méo để giảng giải việc trồng người theo đường lối giáo dục Mác Lê duy vật vô thần, thành ra mỗi tiếng mỗi câu như đâm như chói vào tai chàng.
Tường tự hỏi, rồi chút nữa vào giờ hội thảo tiếp thu theo sau buổi thuyết tŕnh, chả biết ḿnh có c̣n nhớ được điều ǵ để đem ra thảo luận chăng. Nhất là kế đó phải làm tờ báo cáo thâu hoạch, thật cả là một gánh nặng hăi hùng. Có lẽ rồi đành phải cố tưởng tượng viết theo ư người nói, với cách thức 'giả h́nh' cho xong vậy.
Đă có lúc bực bội chán nản quá, Tường định bỏ cuộc để rồi về theo Dung xoay nghề buôn bán 'chui' sống qua ngày. Chàng trộm nghĩ cứ cái ngữ đây, vài tháng lại một lần tu nghiệp kiểu này chắc ḿnh chết sớm quá ! Gay cấn hơn nữa là rồi mai ra về buộc ḷng phải áp dụng cái lối giáo dục một chiều thiền cận này cho lũ con em vùng Hoa Lâm th́ chịu sao nổi !
Bất giác chàng nh́n ra ngoài qua khung cửa sổ. Trời cao nguyên mùa thu bỗng đâu gợi lại nét thơ mộng và lăng mạn quen thuộc ngày nào, khiến Tường như ngây ngất để rồi chạnh nhớ đến Dung. Vừa nhớ, chàng lại vừa thấy pha chút thương hại nàng. Lúc này Dung đă phải dứt khoát từ giă bút nghiên. Chắc hẳn mấy tuần nay nàng đang băn khoăn hồi hộp lắm trong chuỗi ngày chập chững bước vào cuộc lăn lộn sinh kế. Nàng tự an ủi v́ có người d́ đă vững nghề chợ trời ở Sài G̣n và hứa sẽ hết ḷng đỡ nâng hướng dẫn để làm quen với chuyện mua đi bán lại kiếm lời. Thực sự Dung đă đi về được dăm ba chuyến rồi, và có lẽ lần nào cũng đưa về được ít áo quần và vật dụng để cùng với mẹ đi chào hàng nơi bà con lối xóm, hoặc gửi nhờ bán ở Đà Lạt. Tường c̣n nhớ như in lời Dung bảo chàng trước dịp đi dự tuần lễ tu nghiệp :
- Dung nhất đinh sẽ làm ăn nên cho Tường coi. Rồi đây nghề của Dung sẽ khám khá hơn cái nghiệp gơ đầu trẻ của Tường.
Giữa lúc bỡ ngỡ, Tường cười mỉm :
- Cầu chúc Dung được như ư nguyện. Nhưng Dung chớ quên rằng người ta sẽ t́m hết cách phá 'mộng vàng' của Dung.
Dung tṛn mắt :
- Người ta là ai ?
- Là mấy ông Vẹm chứ c̣n ai vào đó nữa !
Dung tủm tỉm :
- Kệ người ta. Dung sẽ không ngán. Miễn sao Tường không phá là được !
Rồi cả hai cùng cười, cùng hiểu nhau, với chút xót xa nhẹ nhàng và chút lo âu thầm kín. Tuy nhiên, cả hai cùng muốn lạc quan để vươn lên mà sống c̣n. Nơi ánh mắt, cả Tường lẫn Dung đều như ngầm khích lệ nhau để giữ vững niềm tin. Tin vào đôi tay Chúa quan pḥng, vào ư chí ḿnh và dĩ nhiên là tin vào nhau.
Tường cũng rất hănh diện về Dung qua những lần nàng góp ư kiến cũng như các phản ứng khéo léo sau một số biến cố bất thường, khó khăn. Cụ thể nhất là buổi cắm trại mới đây của đoàn Thiếu Nhi nhân dịp lễ Maria Nữ Vương bổn mạng. Như cha Huân dự đoán, xă đ̣i đoàn phải có phép mới được tụ họp các em như thế. Lúc ông phó thủ trưởng công an đến hung hăng định bắt Khương mang đi Dung đă b́nh tĩnh đứng ra bênh vực rồi đổ lỗi cho chính quyền không ra lệnh rơ ràng nên sinh ra hiểu lầm. Nàng tŕnh bày khéo léo đến độ mấy anh công an phải há miệng ra nghe rồi gật gù chịu rằng Dung nói phải. Dĩ nhiên xă bỏ qua, nhưng yêu cầu sớm giải tán các em và đ̣i ngưng những sinh hoạt như thế cho tới khi có lệnh mới.
Lúc ngồi lại duyệt xét công việc và nhận định ưu khuyết điểm xong, Tường lên tiếng hỏi Khương :
- Khương nghĩ rồi tương lai tụi ḿnh sẽ đi tới đâu ?
Khương cười xót xa :
- Chắc sẽ đi tới Hà Nội là cái cẳng !
Tường mở to đôi mắt :
- Cậu muốn nói tất cả sẽ chui vào chung một nhà tù vô sản ?
- Chứ c̣n hướng nào nữa đâu. Họ đang cố lùa ḿnh vào con đường một chiều. Tớ mường tượng miền Nam đang trở thành nửa sở thú thứ hai chạy dài cho tới mũi Cà Mâu. Thật là nản, chưa sang sông mà đă đắm đ̣.
- Khương có nghĩ tới một giải pháp ?
- Cho đoàn Thiếu Nhi ?
- Cho mọi chuyện.
Khương đưa tay găi trán :
- Một phần, về chuyện đoàn thể th́ họ cấm đoán, một phần khác, như cậu biết, t́nh trạng riêng của ḿnh chắc chả c̣n cho phép tung hoành ǵ nữa. Chó cùng rứt giậu, nhưng ḿnh cùng th́ chẳng kiếm ra cái giậu nào để rứt ! Lại nữa, các cụ bảo đói ăn vụng túng làm liều, mà ḿnh nay biết ăn vụng ở đâu, làm liều thế nào ?
Tường hạ giọng :
- Cậu nghĩ ǵ về phong trào Phục Quốc ?
Khương lắc đầu :
- Ḿnh không lạc quan chi cả. Có lạc th́ chỉ là sợ lạc vào bát quái trận đồ của chính bọn qủy sứ này. Tớ không muốn mang tiếng là kẻ khinh thế ngạo vật. Thực sự chỉ thích cái ǵ thực tế. Việt Nam lỡ bị nằm trong nước cờ đổi chác của mấy ông cường quốc, mà bây giờ ông Mỹ đă quyết định cuốn cờ ra đi, dễ ǵ họ lại muốn dây ḿnh vào lần nữa. Thành ra ḿnh vào rừng mà không có khí giới và tiền bạc từ bên ngoài giúp, làm sao thành công cho nổi ! Nếu cần làm Lê Lai cứu chúa, chắc chả thiếu kẻ t́nh nguyện lúc này, nhưng rồi ai sẽ là ông Lê Lợi để có sức gây dựng lại cơ đồ đây ?
- Thế nghĩa là....
- Là vô kế khả thi, tớ chỉ c̣n biết lấy cán cuốc làm... tảo sầu tri kỷ, và rồi chờ mong ở cái tương lai thăng tiến cần lao, à quên lao động vinh quang của ḿnh.
Tường ngao ngán nh́n về phía xa :
- Bao giờ mới giải cho xong mối oan cừu này để xă tắc lấy lại được an vui !
Khương hắng dặng :
- Đạo trời mầu nhiệm, ai biết được ngày mai ! Thế giới như chiếc đèn cù, thăng trầm nối tiếp. Ḿnh chỉ muốn an phận, dẫu là phải đeo đẳng kiếp này cho tới ngày trở về cát bụi. Thực t́nh ḿnh chả tin dị đoan, nhưng nếu nói theo kiểu mấy ông thày bói, ḿnh có sao tử vi ở cung mệnh đang sa hăm địa, thành ra tháng năm tương khắc, khó mà hoá giải lúc này được.
Tường há miệng kinh ngạc :
- Hôm nay Khương quá bi quan !
- Bi mà làm ǵ ? Nghĩ sao đành nói vậy thôi. Triết lư của ḿnh về cuộc đời là thế. Gia dĩ, ḿnh là con nhà có đạo, niềm tin duy nhất là c̣n có Chúa trên đâu, cố giúp nhau giữ cho thân cư phúc đức, biết đâu sẽ lại chẳng có một ngày trời đất đổi thay !
Chia tay Khương một hồi lâu mà Tường vẫn như thấy tâm tư ngậm ngùi chua xót. Chàng thầm khấn nguyện cho người bạn tốt bụng luôn giữ được tâm hồn trong sáng thanh thản giữa cảnh đời nghiệt ngă hôm nay.
Sau dịp lễ, cha phó xứ Hoa Lâm đă là người gặp lắm chuyện rắc rối nhất. Lệnh đ̣i cha mỗi sáng thứ hai phải lên văn pḥng xă tường tŕnh về những sinh hoạt của cả tuần lễ vừa qua. Sau khi cho giải tán đoàn trẻ, công an c̣n kéo lên nhà xứ hạch sách hăm dọa đủ điều. Điều khổ tâm nhất cho cha Huân là không hề được cha xứ lên tiếng bênh vực ủng hộ; trái lại trong bữa ăn chiều ngài c̣n tỏ vẻ cằn nhằn cự nự, ngụ ư nhẹ trách cha phó chỉ thích làm việc theo hứng khởi riêng.
Tường mau nhận ra được nỗi ưu tư của cha nên hết lời ủi an hỗ trợ. Chàng quy lỗi nơi ḿnh và Khương đă nhận định không đúng để rồi cố vấn cho cha tổ chức ngày trại, khiến gây lắm chuyện phiền phức. Nhưng rồi Tường vô cùng bỡ ngỡ khi thấy cha Huân vẫn nhất định lập trường cũ :
- Ḿnh chả có ǵ để ân hận hối tiếc cả. Lúc này, ít ra cũng phải tỏ cho mới người thấy rằng ḿnh không ngán tụi Cộng sản. Được đằng chân nó lân đàng đầu. Vừa phải thôi chứ, già néo đứt giây, có ngày dân chúng sẽ nổi lên chống đối.
Tường ngần ngừ một lát, rồi như muốn giúp cha phó t́m ra một lối đi trung dung đỡ phiền hà, nhẹ nhàng lên tiếng :
- Ḿnh đang là kẻ chiến bại mà cha ! Đồng ư rằng chớ nên chưa ǵ đă sợ hăi rồi ngồi bó gối, nhưng con tưởng ở cái thế lúc này, hay nhất vẫn là tùy cơ ứng biến. Giờ đây, ḿnh chớ nên quá găng với họ kẻo rồi chỉ nhận lănh những thua thiệt mà thôi.
Cha Huân nắm chặt hai bàn tay :
- Lúc nào đó ḿnh sẽ phải cho họ biết cái bài học dân chúng đập bọn linh Ngự Lâm Quân gần hai chục năm về trước.
Tường tṛn mắt :
- Chuyện Ngự Lâm Quân nào, thưa cha ?
- Lâu rồi, chuyện xảy ra vào những ngày đầu mới gây dựng nên trại định cư Hoa Lâm này cơ. Lúc đó, trên Đà Lạt c̣n có bộ chỉ huy Ngự Lâm của Bảo Đại. Họ ỷ quyền ỷ thế hung hăng đi tới các trại có dân di cư Bắc việt để cưỡng ép vào lính, biện luận rằng vùng đất này thuộc Hoàng Triều Cương Thồ, chả thèm thông báo ǵ cho văn pḥng xă ấp hay tham khảo ư kiến chi của các vị lănh đạo tôn giáo cả. Thế là dân được 'bật đèn xanh' để nhất tề nổi dậy.
Tường càng thêm ngỡ ngàng :
- Chắc kết quả ghê gớm lắm phải không cha ?
- Lính chạy… có cờ, để lại mấy xác chết. Chính quyền tỉnh phải về can thiệp dàn xếp măi mới xong.
Ngẫm nghĩ hồi lâu, Tường lại chậm răi nói :
- T́nh h́nh lúc này chắc khác nhiều cha ạ. Cộng sản họ sẽ bênh nhau. Bây giờ ḿnh như cô thân cô thế, chả c̣n biết trông vào ai để kêu cứu. Mà có lẽ các xứ đạo khác cũng đành tạm lép vế như vậy thôi. Chi bằng cứ b́nh tâm chờ thời thế coi sẽ biến đổi ra sao rồi tùy mà tính.
Thở dài một lúc rồi cha Huân quay qua Tường :
- Riêng phần Tường th́ sao ? Vẫn theo đuổi nghề dạy học phải không ? Tường có nghĩ rồi sẽ bị làm khó dễ ?
Tường nh́n ra xa :
- Chưa rơ rồi sẽ đi tới đâu cha ạ. Nay mai thế nào cũng được biết thái độ của hiệu đoàn. C̣n vụ dạy học th́ con cũng cứ thử tiếp tục, bởi chưa tính ra được chuyện chi khác thay thế, vả đó cũng là hướng đi con ấp ủ từ lâu. Chỉ e rằng ít nữa sẽ phải nhồi vào đầu lũ trẻ những tư tưởng vô thần một chiều kiểu Mác Lê. Lúc đó chắc hẳn chỉ c̣n nước t́m cách giă từ, trước khi bị chính họ đuổi ra.
- Bao giờ bắt đầu năm học mới ?
- Cuối tháng này, các giáo chức trung học như con sẽ đi tu nghiệp một tuần trước khi khai giảng niên khoá sắp tới. Đương nhiên bà con sẽ được nhà nước giảng cho nghe về tân chế độ cũng như về chủ trương của Bác và Đảng. Con nghĩ sẽ căng thẳng lắm.
Tiếng chuông reo chấm dút giờ giảng huấn làm Tường như tỉnh giấc mộng. Vội vă đứng lên theo đoàn người tiến ra sân giải lao dăm phút trước khi theo toán của ḿnh vào hội thảo ở các pḥng nhỏ đă được chỉ định. Chán mớ đời, hội với thảo ǵ đây giữa lúc đầu óc hoàn toàn trống trơn. Các chi tiết của những huấn lệnh như 'Năm điều Bác dạy' chắc đă tan theo làn sương lam ban chiều từ lúc nào !
Lúc rời căn pḥng hội thảo nhóm th́ Tường đă mệt lử. Thành ra chỉ chợt nghĩ tới cái mục viết bài báo cáo thâu hoạch thới cũng đủ làm chàng muốn lên cơn sốt. Tới lúc ráng về chỗ giường ngủ tựa vào vách viết cho xong hai trang giấy học tṛ, Tường như choáng váng toàn thân và hoa cả hai mắt. Thế là chàng nhất định tối nay sẽ khai đau để xin miễn tham dự buổi sinh hoạt hiệu đoàn thường lệ.
Sau giờ ăn tối, Tường về pḥng ngủ trùm trăn thật kín để khỏi ai thắc mắc ḿnh đi đâu mà vắng mặt giờ sinh hoạt tối. Cho đến lúc mọi người đă ra sân trước, chàng mới thong thả vác ghế ra ngồi bên cánh cửa nh́n xuống phía hồ Xuân Hương.
Cảnh vật cao nguyên lúc chiều tối như càng làm tăng nét buồn mênh mang xa vắng. Cái buồn hôm nay nó chẳng những gói ghém niềm nhớ mong chuỗi ngày hè rực nắng với cỏ hoa rạng ngời, nhưng c̣n ôm ấp nỗi tiếc nuối về một dĩ văng tươi đẹp vừa vuột khỏi tầm tay. Làn nước hồ như âm thầm hờn tủi, bỗng dưng gợi lên trong tâm khảm Tường cái h́nh ảnh vu vơ của một người con gái phải ly biệt người yêu để về sống với ông chồng mới không mảy may có chút thiện cảm nào.
Sương lúc này đă rơi nặng, lóng lánh trên lớp cỏ mọc ngổn ngang chạy xuống tận chân đồi. Tứ bề đượm vẻ vắng lặng tiêu điều. Nếu thỉnh thoảng không có tiếng hô hoán của đoàn giáo chức từ sân lớn vọng ra th́ Đà Lạt giống như thành phố chết lúc này. Thật là thê thảm, thị xă mới đổi chủ được xấp xỉ năm tháng trời mà mọi sinh hoạt đă ra khác hẳn. Nào t́m đâu ra được cảnh xe cộ nhộn nhịp ngày trước. Du khách th́ tuyệt nhiên không có lấy một bóng. Khung cảnh thơ mộng của bờ hồ bây giờ chỉ c̣n gợi lên nỗi hoang vắng và lo sợ triền miên. Chắc hẳn những Suối Tiên, những Hồ Than Thở hay Thung Lũng T́nh Yêu đâu đó cũng giờ đây đang ngẩn ngơ sầu buồn để lặng nghe cảnh… rừng thiêng gọi lá. Chốn ăn chơi du lịch hàng đầu, với 'cây xanh như ngọc, lá reo tựa đàn' này, hẳn rồi đây sẽ chỉ được dành cho những thành phần ưu đăi của chế độ. Người ta sẽ t́m cách để dân chúng phải tự động xa rời thành phố : chỉ cần thiếu tiêu chuẩn về công ăn việc làm cũng đủ buộc ḷng ra đi về những vùng kinh tế mới hẻo lánh tắp tít phương nào. Phải chăng thuở vàng son cũ giờ đây chỉ c̣n lại chút dấu vết mờ nhạt như mấy vệt nắng yếu ớt trên sườn đồi ?
Tường đưa mắt nh́n về phía xa bên kia hồ. Trong chút le lói c̣n lại của ánh hoàng hôn, bóng ngôi Học Viện Giáo Hoàng Piô X c̣n như ngạo nghễ trên nền trời tranh tối tranh sáng. Trước đây, vào giờ này, khách qua đường được chiêm ngắm ngôi trường rực rỡ với hàng loạt ánh đèn néon. Bây giờ chả biết v́ sao bốn bề tối đen như mực. Nghe đồn nhà nước c̣n đang cứu xét việc các tu sinh trở lại học niên khoá mới. Mà cũng có tin nói ủy ban nhân dân thành phố muốn tiếp thu học viện để làm một cơ sở huấn luyện ngành thương nghiệp ǵ đó. Rơ là giậu đổ b́m leo ! Công giáo đă phải 'cúng dường' cho chính phủ viện đại học đời, nay c̣n chỗ huấn luyện đạo liệu rồi cũng tiêu tùng sao ? Chả biết số phận của những cơ sở tôn giáo rải rác trên Đà Lạt sẽ thế nào, nhưng nắm phần chắc là tương lai sẽ vô cùng đen tối. Rồi ngôi tiểu chủng viện bên ấp Đa Thiện, nơi Tường đă vui sống ấp ủ cuộc đời tận hiến trọn năm năm trời, không hiểu sẽ đi về đâu !
Một cơn gió nhẹ ŕ rào thổi qua hàng thông trên cao lặng lẽ vẽ lên trong tâm trí Tường liên tục những kỷ niệm và mộng ước ngày thơ. Chàng bỗng dưng ngỡ ngàng tưởng chừng như mới hôm nào đây mà thực sự bao nhiêu nước đă chảy qua cầu. Quên làm sao được những nằm tháng hồn nhiên bên lũ bạn chỉ tṛn tay ôm những giấc mơ thiên thần. Phải rồi, lúc đó chàng đă từng nhẩm tính, sau thời gian trung học ở trường Simon Hoà ngoại ô nhỏ bé, thế nào chàng cũng sẽ được cử qua theo học bên Piô X. Nhất định sẽ là hách lắm ! Rồi theo tháng ngày, tám chín năm huấn luyện cao cấp cũng sẽ vèo trôi như tên bắn, cho chàng có cơ hội làm ‘cán bộ nước Trời' để theo chân vị Tôn sư tối cao mà đem thánh ân cho anh em đồng loại. Chỉ tiếc rằng giữa lúc tương lai đang thênh thang rộng mở th́ hoàn cảnh đổi thay của gia đ́nh đă buộc chàng phải chuyển hướng đời.
Lối đi mới cũng cho phép Tường c̣n nghĩ rằng ḿnh vẫn được may mắn hơn nhiều bạn bè khác. Những vết bước sơ khởi vào đời đă phần nào hứa hẹn một chân trời tương đối lạc quan, nhất là khi chàng t́m được môi trường sinh hoạt giáo dục ư nghĩa như tại xứ đạo Hoa Lâm. Đùng một cái, biến cố chính trị thương đau và ghê gớm mới đây đă xoay ngược hẳn bàn cờ đời chàng. Những giá trị thuộc thế giới duy tâm hữu thần bỗng đâu trở thành như đồ xấu xa đáng ghét trước mắt nhà cầm quyền. Khổ nỗi ai nấy đều phải bó tay ngồi ngó, và chính chàng giờ dây đang buộc ḷng chịu huấn luyện để đi vào con đường giáo dục theo một phương hướng hoàn toàn trái ngược. Một cái ǵ triền miên sôi sục nơi dạ nơi ḷng khiến chàng không sao t́m lại được những phút an vui thanh thản cũ.
Trong một khoảnh khắc thật bi quan, Tường như thấy giận hờn cả với định mệnh và bỗng muốn bắt chước Khuất Nguyên đời trước mà ca lên khúc ‘Thiên vấn' để hỏi trời sao lắm trái ngang. Bởi đâu ḿnh chịu sinh lầm thế kỷ ? V́ sao hoàn cảnh gia đ́nh và đất nước cứ phải hẩm hiu, mà không chút nào được sáng sủa như hoàn cảnh của bao lớp người trẻ tại các quốc gia khác ? Chả lẽ cứ phải theo chân nhà thơ Hồ Dzếnh mà lớn tiếng phàn nàn "ḷng tôi rộng nhưng lượng trời cứ chật" hoài sao ?
Giữa cái tâm trạng bàng hoàng tắc nghẽn ấy, Tường t́nh cờ thấy loé lên trong đầu ư nghĩ phải vượt ra khỏi cái thế giới tầm thường nhỏ bé đầy những áp bức hận thù này, cho dầu chỉ tạm thời dùng trí tưởng tượng mà vươn lên. Đó đă từng là lối đi của những người sống bằng thơ như thi sĩ họ Hồ, như Nguyễn Bính, như Huy Cận. Và đặc biệt hơn nữa, Hàn Mạc Tử đă phải mượn thi ca để ướp chút hương vào chuỗi ngày tàn phế tật nguyền. Phải rồi, đời người đă và sẽ được thêm ngọt ngào nồng ấm nhờ những vần thơ. Lúc này đây, ḿnh quả thật đang bị đẩy vào hoàn cảnh sa lầy tằm tối, câu giải đáp độc nhất c̣n lại có lẽ chỉ là việc thả cho tâm tư đi vào lối mộng và ru mảnh hồn cô quạnh này bằng những bài hát của cơi mơ.
Thế là Tường nhủ ḿnh hăy tạm quên đi, quên cho hết những phiền toái của cuộc sống trước mắt. Dẫu ḷng có thật sự đớn đau v́ những điều đang trông thấy, th́ cũng nên cứ tạm nhắm mắt lại để đóng vai anh nhạc sĩ mù rồi mượn âm thanh mà ca tụng những kỳ công của tạo hoá trùng điệp tứ bề, cho chính ḿnh cũng phần nào được vui lây và c̣n thấy được chút vẻ đáng yêu của đời người, của nhân sinh.
Trong khoảnh khắc hứng khởi, Tường gật gù nhẩm hai câu thơ của Xuân Diệu : "Là thi sĩ nghĩa là ru với gió, mơ theo trăng và vơ vẩn cùng mây”. Tiếng vi vu của từng đợt lá cây như cũng muốn họa thêm để chàng ao ước được sống vượt lên khỏi thực tế. Chàng thầm nghĩ, mai đây nhất định ḿnh sẽ phải ôm ấp thơ với mộng cho đời bớt phũ phàng. Tội ǵ cứ chịu đắng cay ray rứt với những biến cố ngoại vi và cái mảnh h́nh hài vật chất đầy giới hạn này. Dẫu chẳng nên bắt chước đại đế A Lịch Sơn để có cao vọng ngông cuồng chinh phục cả những trăng sao tinh tú, ít ra ḿnh cũng có quyền nghĩ rằng toàn thể vũ trụ với không gian hùng vĩ và diễm kiều kia đă được tạo hoá dựng nên cho ḿnh, để mặc sức tận hưởng, tha hồ thưởng thức. Trời xanh nước biếc cùng với cây cỏ lá hoa, tất cả đang đợi chờ và mời gọi ḿnh hoà nhịp. Lời ca vui lúc nào cũng ẩn tàng trong hơi gió. Hơi ấm của tâm tư luôn có thể được rút ra từ những vạt nắng ngày ngày vẫn nhảy múa ngoài kia.
Chàng cũng tự nhiên nhủ ḿnh phải biết quên đi những đắng cay do thời cuộc hôm nay đem lại. Chúng đến rồi sẽ đi, lâu hay mau là tùy ở thái độ hồn ḿnh. Chỉ cần biết thời gian hiện hữu, một khi ḿnh đă tự coi ḿnh là vua, để tự cai quản, tự định đoạt mời ư nghĩ và tất cả buồn vui của chính đời ḿnh. Do đó, thật là hết sức vô lư khi rầu rĩ ngồi đó mà than thân trách phận. Càng vô lư khi phải nối gót Lư Bạch để cùng rượu với trăng mà đi t́m cái chết. Không, ḿnh nhất định sẽ phải dành lấy niềm vui trong phút giây hiện tại của lúc này. Ngoài ra tất cả chỉ là nhảm nhí. Dĩ văng th́ đă qua, chả làm sao lấy lại được nữa. Tương lai th́ biết thế nào mà lường ! Krishnamurti đă thật chí lư khi kể lại câu chuyện 'Ba người thành tâm ích kỷ', lúc mở đầu tập sách 'Đường vào Hiện sinh' của ông. Thật ra, ba nhân vật này đáng phải được coi là dại dột mới đúng, bởi lẽ chả ông nào biết nghĩ rằng nếu cứ mải lo để mắt tới vị lai, họ sẽ thường xuyên tự chuốc lấy khổ năo. Cái chiêu bài vị tha và xuất thế của họ đă vô t́nh ràng buộc ḿnh vào trạng thái viển vông và rỗng tuếch ngày này qua tháng khác, để rồi cả ba cùng bị sa lầy mà không chút hy vọng ngóc đầu lên nổi. Cũng chính cái ông Krishnamurti này đă làm cả thế giới khâm phục khi viết sách chỉ vẽ phương thức thi vị hoá cuộc đời bằng những chuyện nhỏ bé thực tế nhất. Cái thực tế nhỏ bé này lúc nào ta cũng t́m thấy ngay trước mắt. Nghĩa là, thiên đường phải khởi sự từ khoảng đất ḿnh đang đứng, lượng khí ḿnh đang thở cũng như những người đang cận kề ngay bên ḿnh.
Trong trạng huống mới lạ của tâm tư như thế Tường bỗng thấy h́nh ảnh Dung tràn ngập cả trí ḷng. Mọi âm hưởng về mộng với thơ lúc này bỗng đâu được kết tinh cụ thể qua bóng dáng êm dịu của nàng. Lời giải đáp cho những cố gắng muốn vượt ra khỏi cái khung chật chội tầm thường của vũ trụ nhân sinh bây giờ lại quy về nơi chính Dung. Thế là Tường đột nhiên thấy hối tiếc v́ từ lâu nay chưa một lần nghiêm chỉnh chú tâm đến cái kho tàng vô giá này đây. Khởi sự phải là đề cập tới cái nhan sắc đặc biệt nơi nàng, cái nhan sắc mà biết bao chàng trai ở Hoa Lâm từng đêm ước ngày mơ. Là một thiếu nữ miền thôn quê, lại ở vào một xứ đạo khuôn khổ nề nếp, Dung không thể nào dám trang điểm như các cô gái thị thành, nhưng ai cũng phải công nhận nàng được trời cho một vẻ đẹp mặn mà hiếm có, cộng với một nét duyên vô cùng độc đáo. Hơn nữa, cái truyền thống gia đ́nh đạo hạnh, đi kèm với cách sống hồn nhiên cởi mở nhờ những ngày tháng sinh hoạt hội đoàn, đă thực sự tạo nên ở Dung h́nh ảnh một người vợ lư tưởng cho Tường hay bất cứ một thanh niên nào khác ở trong hoàn cảnh như chàng. Một cách mơ hồ nào đó, Tường hiểu rằng tại Hoa Lâm, nhiều người đang coi chàng và Dung như một cặp trai tài gái sắc xứng đôi vừa lứa nhất. Điều này, Tường dẫu có cố tự dối ḷng ḿnh cách mấy cũng không được. Dung cũng phần nào biết thế, nhưng v́ mối t́nh vừa chớm nở th́ gặp ngay cảnh đổi đời cay nghiệt, nàng đành cùng với Tường âm thầm kiên nhẫn chờ cho số mệnh đẩy đưa. Dẫu rằng cả hai con tim đă như cùng hẹn ước chung một nhịp đập.
Đảo mắt nh́n lên ṿm trời hồi lâu Tường mới nh́n ra được một v́ sao lấp lánh măi tận đằng xa. Chàng bất giác dướn người lên rồi nắm chặt hai bàn tay phía trước. Trong cơn xúc động, Tường nhíu đôi mắt lại như để lắng nghe cho thật rơ tiếng nói tâm tư. Chàng mường tượng ḿnh đang thấy Dung qua h́nh bóng ánh sao, rồi vẩn vơ tự hỏi phải chăng Dung đang thắp sáng hồn chàng giữa khung cảnh tối đen của một thế giới mịt mù vô vọng.
Tường ngây ngất thả mặc hồn trí trôi theo làn gió nhẹ chiều hôm. Chàng vô t́nh nở một nụ cười thoải mái khi nghĩ rằng Dung vẫn c̣n đó cho chàng không phải cô đơn lê bước trên đường đời đang như thiếu hẳn định hướng. Tâm tư chàng sẽ được sưởi ấm bằng cái h́nh hài diễm kiều đáng mến của nàng. Gia dĩ, rồi mai dây, dẫu cơn sóng đời có phũ phàng vùi dập tới đâu đi nữa, chàng vẫn có thể đóng vai Phạm Lăi để măi c̣n Tây Thi ở bên cạnh. T́nh yêu thực sự chớm nở nơi hồn chàng mới đây thôi, nhưng lúc này nó đă nghiễm nhiên giữ một vị thế hệ trọng trong mọi sinh hoạt lớn nhỏ. Như một cái ǵ vô h́nh mà vô cùng mănh liệt, có khả năng bao phủ mọi đắng cay hờn dỗi, cho cơi ḷng lấy lại được chút tươi vui với tháng năm lầm lũi trôi qua. Lời hát của một ca khúc nào đó bỗng dưng vọng ngân trong kư ức Tường : 'May mà có em đời c̣n dễ thương’. Đúng ơi là đúng ! Như một trùng hợp của định mệnh, Dung đă đến với chàng giữa lúc chàng cần nàng nhất. Làm ǵ có kiếp nào trước để mà hẹn với ḥ !
Khung cảnh thanh vắng về đêm đă bất ngờ mời gọi và khơi dậy những thổn thức nơi hồn chàng, mănh liệt như thâu gồm cả sức mạnh của đất trời. Bây giờ, vắng bóng người yêu, nỗi đơn côi mới thực sự hiện h́nh lên thành những đe dọa khủng khiếp, tựa vực sâu thăm thẳm. Bước chân độc hành đă mỏi để Tường bỗng thấy cần t́m thêm một bàn tay cùng d́u nhau đi hết quăng đường đời. Chưa tới lúc phải tính chuyện hôn nhân gia cảnh, nhưng lời Thánh kinh nào đó vẫn nhủ bảo 'Đàn ông ở một ḿnh không tốt', cho chàng giờ đây thêm quay quắt với nỗi nhớ thương, với dáng điệu hiền hoà tươi mát của Dung. Dung sẽ đắp bù cho mọi khiếm khuyết của chàng. Dung cũng sẽ là hiện thân của dịu dàng và b́nh thản Tường cần phải có lúc này, cho tâm trí bớt sôi động căng thẳng bởi thời cuộc đổi đời. Thế là h́nh ảnh của nàng xem chừng đang lẩn khuất ẩn hiện nơi từng cḥm lá, từng ngọn cỏ, từng giọt sương. Ngay cả giọng nói trong trẻo của Dung cũng như đang ḥa lẫn với tiếng bày chim ríu rít gọi nhau về tổ và làn gió ŕ rào trên cao.
Tường như ngây dại trong niềm yêu thương dồn dập và nỗi nhớ chập chùng ấy. Rồi lạ quá, chưa có Dung mà Tường như đă sợ mất nàng ! Chưa một lần trao nhau dù chỉ là một động tác âu yếm đơn sơ mà tưởng chừng chàng đă thuộc trọn về Dung từ thuở kiếp nào ? Rơ là ở những phút giây cô quạnh nhất người ta mới nhận ra giá trị của liên hệ yêu thương, của ràng buộc t́nh cảm. Vào những khoảnh khắc như lúc này, Tường đă thấm thía tận đáy ḷng để hiểu rằng t́nh yêu ngàn đời vẫn là cốt tủy của cuộc sống và hạnh phúc con người. Yêu không thể chỉ được cơi như một món đồ trang sức bên ngoài hay như gia vị làm thơm tho hấp dẫn hơn cho các món ăn, nhưng nó đă và măi là căn bản, là mạch máu nuôi dưỡng đời người. Như hơi thở. Tựa ánh sáng mặt trời.
Tường nghe từng thanh âm lan toả khắp châu thân. Tôi là người. Thế là tôi cần phải yêu. Bởi lẽ người không yêu chỉ có là ngợm. Tất cả rơ ràng tựa trắng với đen. Và rồi Tường đă ôm cái tam đoạn luận giản dị ấy vào giấc ngủ đêm đó. Nhưng rồi mộng mị kinh hoàng nối tiếp nhau khiến chàng trằn trọc không yên. Chả bù lại cho đêm đầu mới lên c̣n mệt nên ngủ như chết. Lúc tiếng chuông đánh thức reo vang khắp căn pḥng th́ hai mắt Tường c̣n nặng tưởng chừng không mở nổi. Vừa bực ḿnh, chàng lại vừa mỉm cười trách oán vu vơ cái ông Aristote bày ra tṛ tam đoạn luận khiến đầu óc ḿnh giờ đây bị tác hại khốn khổ.
Phải lấy hết can đảm Tường mới ngồi được cho tới cuối lớp thuyết tŕnh và thảo luận ban sáng. Trong thâm tâm chàng tưởng tượng đến chuyện có thể phải tiếp tục khai bệnh xin nghỉ, để rồi chương tŕnh tu nghiệp bị gián đoạn và chắc sẽ đưa tới việc chàng bị yêu cầu bỏ nghề dạy học. Đang lúc tâm tư rối bời như thế th́ Tường được báo tin có thân nhân ghé thăm. Mấy người bạn ngỡ chàng đau nên nhắn người nhà nào đó đem thuốc đến, c̣n Tường th́ tự nhiên có linh cảm là Dung.
Lúc thực sự đối diện với nàng, Tường nói như trong mơ :
- Sao em linh quá vậy ! Em đến, tuy anh bỡ ngỡ, nhưng vẫn đinh ninh một cái ǵ đă được sắp xếp.
Dung th́ sung sướng lộ hẳn ra mặt v́ được gặp lại Tường. Chỉ mới vài hôm xa cách nhưng xem như cả mấy tuần lễ. Vừa cảm động, Dung cũng vừa e thẹn khi nghe Tường dùng hai tiếng anh với em lần đầu, nhưng rồi nàng cũng đáp theo cách của chàng :
- Nào có ǵ linh với thiêng đâu. Mai e...em phải đi Sài G̣n theo cho kịp chuyến hàng, sợ hôm măn khoá về anh không gặp, nên hôm nay em lên...
Tường cố giấu không nhắc đến việc ḿnh yếu, nên nói thản nhiên như chẳng có ǵ xảy ra :
- Em sợ anh học tập mệt quá thành đau chứ ǵ ! Cứ yên trí, anh sẽ ǵn giữ sức khoẻ.
Dung cố hỏi :
- Thế tại sao anh nhắc đến chuyện ǵ linh thiêng ?
Tường cười :
- À đúng đó em ạ. Tối hôm qua anh nháy mắt bên trái dữ quá.
- Nháy mắt th́ làm sao ?
- Anh c̣n nhớ, ông chiêm tinh Huỳnh Liên có ngôn rằng nháy mắt trái vào giờ tuất là dấu hiệu sắp có thân nhân ghé thăm.
Dung tṛn mắt :
- Anh cũng tin dị đoan sao ? Mà anh biết giờ nào là giờ tuất ?
Tường phân bua :
- Anh nhớ rơ vào khoảng tám giờ tối mà. Lúc đó anh đang ngồi... Chàng định nói ḿnh ngồi ngắm trăng sao bên bờ hồ, nhưng lại thôi.
Dung hỏi :
- Anh ngồi làm ǵ mà phải nháy mắt ?
- Anh ngồi nghỉ.
Cố nói vội thế cho xong, rồi chàng kéo Dung vào pḥng khách có cửa sổ quay ra hướng thao trường, với ngọn tháp nhà thờ lớn vươn lên giữa hàng thông cao vút đằng xa. Dung vừa lôi ra mấy gói quà vừa dồn dập hỏi :
- Anh dự khoá tu nghiệp chắc mệt và chán lắm ?
Tường chậm răi :
- Cũng chán và cũng mệt... vừa vừa.
Dung nh́n chằm chặp :
- Ngó bộ anh không được khoẻ th́ phải.
Tường khoa tay rồi nói đổ đi :
- Ngồi nghe nhiều nên tai hơi bị ù. Có thế thôi. Vả lại....
Dung chăm chú :
- Vả lại ǵ anh ?
- Ba cái nội dung của khoá học tập nó chẳng giống con ất con giáp nào.
Dung an ủi :
- Anh đă biết rồi. Thôi ráng vài hôm nữa là xong.
Tường ngó vào hai mắt Dung, nói thật thong thả :
- Dung có biết hôm qua anh nhớ em khủng khiếp ?
Dung như thẹn, mặt đỏ hồng :
- Chỉ một ḿnh anh nhớ hay sao ?
Thế là hai người đột nhiên im lặng. Họ thấy có nói thêm chi nữa cũng chỉ là dư thừa. Cả hai cùng đang ư thức họ thực sự thuộc về nhau và cần có nhau trên đời, cần hơn lúc nào hết. T́nh yêu bỗng dưng quấn chặt hai tâm hồn để trở thành niềm vui và nguồn an ủi duy nhất giờ đây. Vẫn biết mưa gió cùng băo táp đang đợi chờ khắp nẻo, với những đe dọa ghê gớm hăi hùng nhất, kể cả chuyện phải chia cách phân ly, nhưng họ dường như quên hết lúc này. Cho tay được t́m tay để cùng xiết chặt mà truyền hơi ấm, mong sao đường đời bớt giá lạnh. Cho đôi tim được cận kề mà san sẻ mọi nỗi niềm thương đau cũng như vui sướng. Cũng trong lặng im, cả hai như thầm bảo nhau hăy vững tâm, kiên tŕ. Qua ánh mắt, họ cơ hồ gửi trao những lời hẹn thề trọng đại nhất của cơi ḷng : sẽ măi măi bên nhau để cùng đối phó với mới biến cố ở tương lai.
Thời giờ thật ngắn nhưng cũng đủ để cho buổi gặp gỡ được đậm đà ư nghĩa. Cả hai cùng biết che giấu những xúc động quá đáng để tỏ ra ḿnh c̣n đủ nghị lực. Vừa nới thêm được mấy câu chuyện vụn vặt th́ chuông báo hiệu tập họp đă vang dội. Tường vội đưa Dung ra cổng để đón xe lam trở lại trung tâm thành phố.
Măi tới chiều, lúc được thong thả về pḥng mở gói quà của Dung, Tưởng mới thực sự thấy xốn xang lạ thường. Tâm trạng đó c̣n kéo dài măi để lại làm khổ chàng trong giấc ngủ. Bao nhiêu ư nghĩ mơ mộng với t́nh tứ tối hôm qua cũng vô t́nh sống dậy cho chàng thêm một phen ngột thở, chới với. Quả thật, Tường chưa một lần tưởng tượng được cái ma lực của t́nh yêu nó lại có thể mănh liệt và dữ dội đến như thế !
Tác giả Đường Phượng Bay
