BA

3. HẠT GIỐNG NẨY MẦM

Tôi xin nhắc lại: Hiệp định đình chiến Geneva được ký kết vào giữa năm 1954, đang lúc dân làng và mẹ con chúng tôi cố gắng tìm cách xây lại cuộc sống. Vất vả, cực nhọc, nhưng tất cả rồi cũng phải được khắc phục. Nghĩ vậy, nên ai nấy bảo nhau đặt trọn niềm tin tưởng vào tương lai.

Người ta bắt đầu bàn tán về cái quyết định ‘quốc tế’ cho phép dân chúng hai miền được tự do lựa chọn đất sống và hình thức chế độ mình ưa thích. Chả hiểu vì sao, từ miền Nam, không thấy ai nghĩ tới chuyện di chuyển ra Bắc làm ăn, nhưng chỉ thấy dân miền Bắc bàn về việc xuôi Nam. Người hồ hởi, kẻ lo âu. Một số hoang mang về chuyến viễn du vĩ đại đó, đã quyết định quay về quê cũ sinh sống, dẫu biết rằng chính quyền Việt Minh sẽ gây nhiều khó khăn phiền toái.

Lúc đó, mẹ tôi đã ngả về ý kiến hồi hương, không phải vì bị tuyên truyền doạ nạt, nhưng bởi thấy việc ra đi mông lung mơ hồ quá: vào Nam rồi biết lấy gì sinh nhai? Nhà lại chẳng có lấy một người đàn ông, đường đất xa lạ, nay mai rồi biết cậy dựa vào đâu?

Oái oăm thay, giữa lúc cái quyết định của mẹ tôi cơ hồ đã ngã ngũ, chuyện về quê hầu như đã sẵn sàng, thì tôi lại bất ngờ thấy nơi tâm tư một tiếng gọi mãnh liệt phải ra đi, ra đi với bất cứ giá nào. Thế là bỗng đâu tôi gào khóc, kêu đòi mẹ tôi phải thay đỗi lập trường. Ai ngờ ý kiến lạ thường của đứa bé ngây ngô mới hơn mười tuổi đầu như tôi lại vô tình được mẹ chấp nhận, khi một chiếc xe taxi lớn bất chợt ngưng lại trên ngã ba Đáp Cầu để mời chúng tôi ra Hà Nội.Như có bàn tay can thiệp tỏ tường của định mệnh, tôi thấy mừng mừng tủi tủi. Hàng cây hai bên đường xem chừng hân hoan vẫy chào. Mỗi nhịp lắc lư của thân xe là như một điệu nhảy reo vui. Ký ức của tôi vẫn như gắn chặt với cái kỷ niệm khó quên của buổi ra đi quyết định đó. Sau này, mỗi lần nhớ tới, tôi lại nghe dạt dào niềm hãnh diện vì mình đã tạo…lịch sử cho cả gia đình và không ngớt thầm tạ ơn Thượng đế.

Từ Hà Nội, chúng tôi được một người bà con rủ cùng đi với đơn vị quân đội thuộc đệ tam quân khu, vẫn đặt tổng hành dinh ở thủ đô xứ Bắc. Chuyến đi được chuẩn bị mau lẹ để rồi mọi người được chở theo đoàn công voa xuống Hải Phòng chờ đáp tàu vượt biển vô Nam.

Mấy tuần lễ chờ đợi tại hải cảng số một xứ Bắc này cho phép chúng tôi mừng tết trung thu lần chót tại phần đất quen thuộc quê hương. Quên sao được đêm rằm tháng tám năm đó: được phát cho một chiếc bánh đa to tướng, tôi đã một mình lẻn ra phía sau trại leo lên ngồi trên đống gạch vụn để một mình thưởng thức ánh trăng. Bóng nguyệt in rõ mồm một trên từng viên sỏi, phiến lá, mà cũng như vô tình rọi sáng ngời tâm tư tôi. Mới là đứa con nít ngây ngô, tôi chưa biết đặt thành những vần thơ diễn đạt tình cảm, nhưng hồn tôi lúc đó cơ hồ đã bay lên thật cao. Có lẽ hôm đó là lần đầu tiên tôi đã có một cái nhìn nghiêm chỉnh và đón nhận được một cảm nghĩ sâu xa về cuộc đời. Từ đó mênh mang một tiếng gọi vươn lên thật bổng, ra đi thật xa. Không phải chỉ là để thưởng thức một khung trời mới, nhưng còn bâng khuâng ấp ủ một cái gì vô hình, linh thiêng, thẳm xa ở bên kia bờ bến.

Buổi xuống tàu diễn ra cấp tốc vội vã nên ai nấy đều mệt nhoài. Tôi cố gắng leo lên boong để quay lại nhìn lần cuối mảnh đất tổ tiên cha ông. Làn gió thổi từ vịnh Hạ Long như muốn núi kéo lại con tàu sắt đang nặng nề rẽ sóng. Bước chân xuống tàu, không ai đã xúc cảm đến độ nước mắt như mưa, nhưng tôi đã thoáng thấy nơi một số người đứng tuổi mắt hoen đỏ, như muốn thầm nói câu giã từ. Chả mấy chốc, đất liền đã khuất dạng phía sau, và thân tàu bắt đầu tròng trành dữ dội. Bởi là đoàn di cư nhà binh, nên chiếc tàu được gọi nôm na là tàu ‘há mồm’ này cũng được lệnh vượt biển theo cung cách cứng rắn nhà binh. Thế là, thay vì được chuyển qua tàu lớn sau khi qua hết khu vực Hạ Long như thường lệ, bà con lại nghe loan báo mình cứ tiếp tục vượt sóng tới thẳng Nha Trang. Và rồi, với lần đi biển đầu tiên, với chuyến tàu được kể là bất thường, và lại chẳng may gặp phải những ngày biển động, hầu hết ai cũng say sóng nằm la liệt dưới hầm tàu trọn vẹn bốn ngày bốn đêm. Trong cơn mệt nhoài với con tàu vật vã quay cuồng, tôi láng máng nghe từ một góc tàu tiếng hát cầu khấn của một đôi người Công giáo nào đó:”Lạy Mẹ là ngôi sao sáng, soi lối cho con lúc vượt biển thế gian ư…ư… đưa con về tới bến”. Tiếng hát đã vô tình gây chú ý cho mấy chú lính thuỷ Mỹ, khiến một số đã xúm lại hỏi han và đem bánh kẹo ra tặng.

Cũng tiếng hát đó đã lại bất ngờ khơi động trong tôi cái niềm cậy tin vẫn nằm thẳm sâu ở một góc nào đó trong hồn. Rồi bất giác tôi lại thầm mơ được đứng thẳng, được bước đi hùng dũng như mấy chú lính kia, để có dịp ra tay đỡ đần phục vụ đoàn người say sóng cơ hồ mất hết sinh lực này. Tôi loáng thoáng thấy cái ước vọng xa xôi là sẽ vươn lên khỏi cái vòng ‘say’ của người đời, ngõ hầu kéo họ tới chỗ ‘tỉnh’. Ở đây, người vượt biển say là thường, nhưng hay biết bao nếu mình tỉnh được để có thể đi lại, có thể lên boong tàu hít thở khí mát, được ngắm bầu trời trong xanh hay màn đêm dày đặc trăng sao. Trên đó, có trùng dương bao la trước mặt, có bầy chim bay lượn hai bên, có nắng chan hoà vây bọc khắp chốn. Và cứ vậy, tôi lan man suy tưởng. Tôi trầm lặng ước mơ. Một cái gì mới lạ và khác thường đang ngấm ngầm xâm chiếm cõi lòng tôi.

Bốn ngày…đo ván trên sàn rồi cũng chấm dứt khi con tàu cập bến Cầu Đá Nha Trang. Từng hàng dừa, từng cồn cát trải dài như bất tận hiện ra tạo nên cả một vùng trời mới, cơ hồ một thế giới mới, hoàn toàn xa lạ, tuyệt đối bất ngờ. Giọng nói trọ trẹ của mấy người gánh quà tới bán đã gây ngỡ ngàng khiến tôi mường tượng phải chăng mình đã lạc vào phần đất ngoại quốc nào đó.

Bảo nhau lên tiếng tạ ơn Thiên Chúa sau chuyến hải hành sóng gió, mẹ con chúng tôi vẫn không giấu nổi nỗi hoang mang lo sợ khi đưa mắt nhìn quanh tứ phía để thấy toàn những cát là cát. Khác nào mình trôi vào một hoang đảo hay lỡ bước đặt chân lên một vùng sa mạc khô chồi! Rồi đây biết làm gì để sinh sống?

Sau đó, qua sự cố vấn của nhiều người, mẹ con chúng tôi đã mau mắn tách rời đoàn di tản nhà binh để ghi tên vào sổ những người di cư dân sự. Thế là được cấp phát gạo muối, được lãnh mấy bộ quần áo Mỹ viện trợ và được chia cho một góc trong khu ‘nhà tôn’ do chính quyền dựng lên vội vã để đón tiếp đoàn người tỵ nạn Cộng sản từ phương Bắc. Dù đã một lần trước đây phải bỏ nhà cửa ruộng nương mà tay trắng ra đi, dẫu đã phần nào quen với sự cơ cực thiếu thốn của tình trạng di cư giữa cảnh người xa đất lạ, mẹ con chúng tôi vẫn không sao tránh khỏi những phút giây chán nản cực độ. Chính quyền trợ giúp cũng chỉ được phần nào và thời gian thì cũng có giới hạn thôi, thành ra mẹ và chị tôi đã phải tìm cách xoay sở buôn bán lặt vặt để kiếm thêm gạo và lo cho tôi cũng như đứa em gái được tiếp tục cắp sách đến trường.

Ở lớp học, chúng tôi may mắn được các ma sơ nâng đỡ rất nhiều, kể cả việc cảm thông để bớt giảm học phí. May mắn hơn nữa cho tôi là học lực vẫn khả quan, và rồi bất ngờ dần đi tới chỗ khả quan đến độ gây kinh ngạc cho cả nhà trường lẫn mẹ tôi. Chẳng được no lòng nhưng cũng thấy…mát ruột, mẹ tôi như đã đủ vững tâm để vượt qua được biết bao tháng ngày tần tảo vất vả nuôi con. Tôi nhớ vào thời đó nhạc sĩ Y Vân mới sáng tác và cho phổ biến bản ‘Lòng Mẹ’. Mỗi lần nghe được một lời hát vào tai là một lần nỗi niềm thương mẹ như thấm nhập vào hồn. Sau này khi ra làm việc tại Đà Lạt, tôi đã tình cờ có dịp đi coi tuồng cải lương ‘Nỗi lòng của biển’ chẳng rõ là của soạn giả nào. Tình tiết lâm ly của vở tuồng đã gây xúc động khôn tả trong tôi và hình ảnh mẹ tôi của những tháng ngày cơ cực ngoài Nha Trang lại như sống dậy dạt dào trong ký ức.

Bởi vui sống trong cảnh nghèo, bởi có người mẹ biết hy sinh mà cơ hồ tôi đã không hư hỏng theo chúng bạn. Tôi vẫn biết tôi là đứa trẻ rất ưa nghịch và ham chơi, nhưng tôi chẳng hề dám trốn học bởi sợ mẹ buồn phiền. Tôi cũng ngại đi nhà thờ và lười đọc kinh lắm, nhưng rồi cũng rán làm cho mẹ vui. Thế là, bởi gần mực thì đen gần đèn thì sáng, mà cũng nhờ khung cảnh đạo hạnh vây bọc hun đúc, tôi đã tình cờ nhiều lần được bằng khen về hạnh kiểm. Rồi cũng được gia nhập vào hội giúp lễ. Rồi cũng tham gia ca đoàn. Cũng dự thi những chương trình ganh đua kiến thức giáo lý để đem về khoe mẹ phần thưởng nhiều lần. Cha xứ Bắc Thành (một họ đạo tân lập) đã từng khen và tặng quà tôi trước mặt mẹ. Đặc biệt hơn nữa, liên tục trong ba niên khoá, tôi được trao phần thưởng hàng đầu của lớp học, trước sự hãnh diện khác thường của các ma sơ. Mẹ tôi dĩ nhiên phải vui lắm, nhưng không một lần phản ứng lộ liễu đến độ khiến tôi phải hoá ra kiêu. Chỉ một nụ cười kèm theo đôi lời khen và khích lệ giản dị đã là đủ.

Kể tới những chi tiết này như là một cố gắng để nhắc lại ân huệ nhưng không của Thượng Đế đã dành cho tôi từ thuở đầu đời, cơ hồ phần nào bù lại những chỗ khác thiếu may mắn. Với hoàn cảnh của một đứa trẻ di cư nghèo nàn như tôi, tương lai bình thường có lẽ sẽ là một cậu bé đi bán kem, rao bánh mì hay gia nhập bọn du đãng trộm cắp cũng không chừng. Nha Trang của những năm chuyển mình và phát triển sau biến cố di cư 54 đã từng chứng kiến những thảm cảnh và tệ đoan xã hội. Tôi đã ba năm lặn lội trong đó. Đã từng bị cuốn lôi mời gọi. Đã từng thèm khát cảnh phố xá phồn hoa với ánh đèn lập loè nơi trà đình tửu điếm. Mới lên mười tuổi đời vẫn còn quá trẻ và khờ, nhưng con nhà nghèo thường phải khôn trước tuổi. Hoàn cảnh thiếu thốn vẫn hay đẩy đưa tới hư hỏng, sa đoạ.

Quả thật, ở quãng đời đó, tôi đã may mắn, may hơn sức tôi tưởng tượng nổi. Hai lần tay trắng ra đi, tuy có nhục nhằn đắng cay thật, nhưng đã bù lại cho đời tôi bằng những bài học quý giá không bao giờ quên được. Và rồi ba năm phấn đấu ở miền…thuỳ dương cát trắng ấy cũng đã gieo vào lòng tôi những ý nghĩ tốt đẹp và những mơ ước cao cả lạ thường. Cái ý chí vươn lên được nung nấu tiềm tàng đâu đó trong tim. Cái tư tưởng thoát ra khỏi cuộc sống tầm thường lại ngùn ngụt hun đúc trí lòng. Làn nước bao la trải dài trùng điệp ngoài khơi đã hơn một lần thôi thúc tôi qua cái ước vọng mơ hồ sẽ ngày nào được bay lên, được ra đi.

Khi tôi học hết chương trình tiểu học cũng là lúc mẹ tôi gặp được một số người đồng hương từ vùng Đà Lạt ra chơi Nha Trang. Ai nấy đều khuyên nhủ gia đình tôi trở về khung cảnh ruộng vườn và giới thiệu một xứ đạo di cư mới lập tên là Lạc Lâm trên miền cao nguyên Lâm Viên. Thế là mẹ con chúng tôi lại một lần nữa khăn gói ra đi. Cũng vẫn chẳng có chi phải bỏ lại để mà tiếc mà thương. Tuy nhiên tránh sao được chút lưu luyến với những kỷ niệm, dẫu chỉ là những dấu vết của cực nhọc xót xa.

Tôi đã mang theo hình ảnh của ngôi trường Thánh Tâm và nhà thờ Bắc Thành bằng tất cả nhung nhớ, ngậm ngùi. Con đường Lê Thánh Tôn rợp bóng me hai bên như vẫn hiện ra trước mắt, bởi đời tôi đã một lần gắn chặt với khu phố bao ngày lê mòn chân đất tới trường này. Và đây nữa, ngôi thánh đường đồ sộ trên ngọn đồi ngã sáu, nổi danh với tên nhà thờ đá, rồi đại lộ Duy Tân ôm gọn bãi biển với bóng dừa và hàng phi lao chạy xa tít tắp. Đã hết đâu, di tích Tháp Bà bên cầu Xóm Bóng lịch sử, thắng cảnh Hồn Chồng bên miệt Đồng Đế nhiều du khách và nhất là Hải Dương học viện trên vùng Cầu Đá đón nhận đoàn di cư lếch thếch ngày nào. Tất cả đã được ghi khắc trong lòng tôi, dẫu chỉ với ba năm của tuổi đời thơ dại tăm tối, nhưng thật thẳm sâu, đậm đà. Tôi cũng đã biết đứng ở sân ga để vẫy tay chào biệt. Có ai biết mình đâu để ra đưa đón tạ từ, nhưng cơ hồ cả phố phường Nha Trang đang chạy tới tiễn chân.

Đoàn tàu hoả chuyển bánh rời vùng cát biển đưa chúng tôi lên miền cao nguyên qua ngả Phan Rang. Những ngôi tháp Chàm sừng sững hai bên đường rày như khóc như than cho dĩ vãng của một dân tộc oai hùng. Qua những lớp học sử ký, địa dư, tôi đã được nghe về lịch sử Chiêm Thành, để rồi chuyến tàu…lên núi hôm nay đã gieo trong tâm tư tôi một nỗi bâng khuâng xa vắng. Tôi miên man suy nghĩ về cuộc đời trầm thăng chìm nổi, lộng lẫy hôm nay và để tàn lụi ngày mai. Rồi lại hoang mang liên tưởng đến những tan hợp, những mất còn. Tựa hồ mọi chuyện có để rồi trở về không, mọi biến cố đến để rồi đi, không trăn trối dặn dò. Lịch sử và đời người là nối tiếp những chuyển biến và lãng quên. Inh ỏi như tiếng còi tàu nhưng cũng thật mau tan vào hoang vắng. Dày đặc như cột khói đầu tàu phun lên mà cũng phút giây tan biến đi trong không gian mờ nhạt. Thế là trí lòng tôi lại một lần được lắc lư theo nhịp thân tàu. Một cái gì tít mù ở trên cao như lại kéo hút tâm hồn tôi, chỉ âm ỉ, thật nhẹ nhàng.

Lạc Lâm chỉ cách Đà Lạt vài chục cây số ngàn, chếch về hướng đông nam, gần vùng Đơn Dương với đèo Ngoạn Mục. Một linh mục dòng Đa Minh được phép hướng dẫn dân tới mở trại định cư trên một triền đồi soai soải khá lớn. Gỗ làm nhà cứ lên rừng mà chặt. Tranh lợp mái thì chỉ việc ra cắt ngay dưới thung lũng phía trước. Đất đai trồng trọt thì phân phối ra mà khai phá. Có lẽ nhờ bàn tay cần cù của đoàn người Bắc di cư mà Lạc Lâm đã mau chóng trở nên một làng định cư trù phú cũng như một họ đạo sầm uất, để rồi vào dịp mẹ con chúng tôi đưa nhau về đây, Lạc Lâm đã mang một bộ mặt khá khang trang tươm tất. Rồi gia đình chúng tôi cũng có một căn nhà nhỏ và một mảnh vườn trồng rau trái. Nếp sống yên ổn xóm thôn dần dần trở lại và tôi cũng bắt đầu ghi danh lên học lớp ‘đệ thất’ trên quận lỵ Đơn Dương. Bầu trời cao nguyên như lại rộng mở để quyện bước chân tôi. Mắt tôi đã tựa hồ quen thuộc với núi đồi trùng điệp và rừng thông đêm ngày vi vu ca hát.

Đùng một cái, vào một buổi chiều sau giờ kinh thường lệ của giáo xứ tại thánh đường, tôi được cha xứ chặn lại hỏi han vu vơ vài chuyện rồi bất thần ngỏ ý muốn giới thiệu tôi ĐI TU! Thoạt nghe cứ như chuyện hoang đường. Khác nào một giấc mơ. Tôi lúng túng chẳng biết trả lời sao, đành xin được khất hôm sau sẽ lên gặp lại cha xứ cùng với…mẹ tôi. Tối hôm đó, sau khi nghe chuyện, mẹ tôi chỉ cười nhạt trả lời: “Mày mà tu với tác gì. Có chăng là tu…hú!” Nhưng rồi mẹ tôi cũng hứa sẽ cùng tôi lên nhà xứ sáng hôm sau.

Câu chuyện diễn tiến cứ như là đã được chuẩn bị từ thuở kiếp nào trước. Trong lúc mẹ tôi ngần ngại lo âu, nào bởi thấy tôi chẳng có chi đặc biệt để dám mơ tưởng việc thần thánh, nào là gia cảnh quá đạm bạc, rồi lại còn cái lý do ‘con trai độc nhất’ ngập ngừng không dám nói ra, thì cha xứ cứ ào ào ‘tiến tới’. Hết trấn an khích lệ ngài lại đảm bảo và xác quyết rằng đâu sẽ vào đó. Cha cũng gần xa tiết lộ rằng mình ‘coi tướng’ ít khi sai trật và đã từng thông làu cái khoa tâm lý nhận xét! Thôi thì dẫu cho mình chưa hiểu cái chuyện ‘ơn kêu gọi’ nó là trời trăng mây nước thế nào, tốt hơn hết cứ để ngài biện luận và sắp đặt, và rồi mẹ con tôi chỉ còn biết ‘vâng ý cha dưới đất bằng trên trời vậy’.

Thế là, sau khi những chi tiết lỉnh kỉnh và ngày giờ lên đường được ấn định, tôi ra về mà cứ tưởng mình đang bước trên chín từng mây xanh. Thật ra, một nửa thì chân sáo mừng vui đấy, bởi lại sắp có dịp để tung hoành phiêu lưu phương trời lạ và đi cho biết đó biết đây, nhưng một nửa lại nơm nớp lo sợ chưa rõ đi tu sẽ là thế nào, chắc gì sẽ vượt qua được những thử thách khó khăn. Mình vẫn biết mình chỉ là…phận mỏng cánh chuồn, biết đâu rồi sẽ chẳng ba bẩy hăm mốt ngày lại đòi về với mẹ như thời thử lửa bên Đáp Cầu ngày nào. Làm sao đã hiểu được đi tu làm Linh Mục để nối tiếp sứ mạng cao cả các Tông đồ Chúa, để làm nhân chứng Tin Mừng với Nước Trời, để đem gương sáng và lời giảng ra lôi kéo và thăng tiến tha nhân!

Tuy nhiên, niềm phấn khởi đã hiện lên nét mặt khiến tôi dứt khoát thuyết phục mẹ tôi cứ an tâm, chẳng khác gì buổi hối thúc lên xe ra Hà Nội ngày trước giữa cái lúc gia đình còn phân vân nửa đi nửa ở. Dẫu cái gì sẽ sảy ra, mình cứ thử một lần để ‘cũng liều nhắm mắt đưa chân’ mà đợi coi ‘con tạo xoay vần’.

Do tiền định hay bởi một tiếng gọi bất ngờ, tôi chẳng biết, mà cũng chưa một lần thắc mắc tìm hiểu. Chỉ thấy rằng mình đã thực sự hăm hở ra đi. Tới buổi lên đường, tôi mới biết còn có năm ‘đồng nghiệp’ khác cũng khăn gói quả mướp sẵn sàng lên xe như tôi, và đặc biệt là tất cả sẽ được gửi tới sát hạch tại chủng viện thuộc địa phận di cư Hải Phòng, hiện tạm đặt trụ sở ở Mỹ Tho, Định Tường. Cho đến bây giờ tôi cũng vẫn chưa hiểu tại sao cha xứ (thuộc dòng Đa Minh) lại không đưa chúng tôi về đệ tử viện thuộc dòng ngài tại Vũng Tàu. Đôi lúc chỉ ngồi đoán mò rằng năm đó mấy cha giáo từ Mỹ Tho về Lạc Lâm mở cuộc chiêu mộ đặc biệt qua bàn tay cha xứ.

Mẹ tôi lần này thì rưng rưng lưng tròng nước mắt lúc xe sắp chuyển bánh. Chẳng dặn dò được gì thêm ngoài câu ‘con đi bằng an’. Không kịp nhắc ‘tới nơi nhớ biên thơ về cho mẹ’ hay ‘cố gắng ngoan ngoãn và học hành chăm chỉ’ nữa. Hẳn mẹ tôi quá xúc động, mường tượng rằng biết đâu ra đi hôm nay chẳng là chuyến chia ly thật, rồi là xa cách dài lâu, rồi là nhớ thương tràn lấp.

Chiếc xe bờ-rô đã ra tới gần đầu trại mà vẫn thấy có bàn tay vẫy đưa trong đoàn người đứng tiễn. Chúng tôi bỡ ngỡ ngó nhau và lắng nghe chú chủng sinh dẫn đường cắt nghĩa một số chi tiết cần thiết. Bốn ông…ma mới thôi thì tỏ ra ngoan hiền tột độ, được hỏi tới đâu, thưa bẩm đàng hoàng tới đó. Ngài ma cũ nghiễm nhiên trở thành người anh hai vĩ đại đầy oai nghi quyền thế. ‘Ngài’ nghiêm trang tuyên bố rằng ra đi hôm nay chưa chắc gì đã được nhận vào chủng viện. Nếu không qua được cuộc thi sát hạch (diễn ra trong bốn ngày) thì lại tự động lên đường về nhà…bú mẹ. Song song với cuộc sát hạch về học vấn, còn có cái mục theo dõi hạnh kiểm tính tình. Và rồi ngài hướng đạo cũng thao thao lên tiếng chỉ bảo dặn dò, cặn kẽ đường đi nước bước, từng lời ăn tiếng nói. Bọn đàn em ngồi băng ghế sau chỉ còn biết há hốc miệng ra nghe, trong lòng thì hồi hộp lo sợ, chẳng biết số phận sẽ ra sao, quên cả ngó ra ngắm cảnh hai bên.

Chả mấy mà đã qua Blao (Bảo Lộc), rồi Định Quán được chọn làm điạ điểm dừng chân nghỉ ngơi ăn uống. Khoảng xế trưa thì xe chạy qua Sài Gòn. Mắt tôi cứ dán vào những toà nhà, những công thự đồ sộ chưa một lần được thấy trong đời. Cũng mấy năm trước đây, từ quê ra tỉnh, tôi đã sững sờ khi được nhìn ngắm Hà Nội. Bây giờ thì tôi thấy Hà Nội chả nghĩa lý gì so với Sài Gòn. Xe không dừng lại làm tôi cũng hơi tiếc, nhưng rồi cũng dịu đi ngay chỉ mấy chốc mà tới Mỹ Tho với cái chủng viện đang chờ đợi ở một góc phố nào đó. Mùi lúa thơm từ những cánh đồng bát ngát hai bên đường như phả vào hồn tôi những cảm giác mới lạ bâng khuâng. Và rồi, vừa tới ranh giới châu thành thì bác tài đã cho xe quẹo phải thay vì đi vào vùng phố xá. Thì ra địa điểm là thuộc xã Bình Đức, hoàn toàn ở ngoại ô của Mỹ Tho. Hàng chữ ‘Chủng viện Chân phúc Liêm’ kẻ vàng đậm nổi trên vòm cổng đập vào mắt tôi như một báo hiệu của miền đất mới đã khởi đầu từ đây.

Và tiếp đến là thủ tục ghi danh. Rồi tổng số bốn mươi lăm ‘tân binh’ được hướng dẫn tới nhận giường ngủ, coi chỗ nhà nguyện, nhà ăn, sân chơi v.v…Mọi khuôn mặt đều trang nghiêm trịnh trọng khi đứng nghe cha giám đốc huấn dụ và ban chỉ thị. Thế là việc nào cũng được lồng gọn trong kỷ luật. Chỗ nào cũng phải thứ tự lớp lang. Tối hôm đó, ai nấy được lệnh về giường ngủ sớm sau buổi kinh tối sốt sắng tạo hy vọng tràn trề.

Rồi bốn ngày sát hạch tuần tự diễn ra. Cu cậu nào cũng ráng làm ra vẻ con nhà ‘lành’, ngây thơ dáng huyền. Rồi bài thi nối tiếp bài thi. Mỗi ngày như mỗi gây cấn sôi nổi hơn. Vào ngày chót thì thiên hạ cơ hồ đã quen với bầu khí, nhưng nét buồn vui cũng phần nào hiện ra trên nét mặt một số ‘tuyển sinh’, tuỳ theo sự nhận định về kết quả của các bài khảo hạch.

Và giây phút định đoạt đã tới. Tối ngày cuối cùng được dự trù công bố kết quả ba mươi lính mới được tuyển lựa (theo khả năng thâu nhận của chủng viện) để mười lăm linh hồn xấu số còn kịp chuẩn bị…hồi hương ngày hôm sau. Có chàng bật khóc ngay cả trước khi vào nghe kết quả, bởi nghĩ mình chắc chắn thế nào cũng đạp vỏ chuối. Thế rồi, khi danh sách đã được công bố, người thì vui mừng nhảy múa, kẻ thì tiu nghỉu buồn xo. Mấy cha mấy thày giám khảo phải chia nhau đi an ủi vỗ về. Thôi thì ‘ý Chúa muốn thế’ với lại ‘còn cơ hội đi chủng viện hay nhà dòng khác’. Và khóc cười mừng tủi lẫn lộn kéo dài mãi tới đêm khuya. Nhiều chàng xem chừng quá xúc động suốt đêm không ngủ.

Phần tôi thì may mắn ngay từ ngày đầu. Các bài sát hạch đã không thấy khó khăn lắm nên hầu hết trôi chảy cả. Trước buổi cha giám đốc công bố kết quả, tôi tựa như đã đoán rõ đầu đuôi, nên chẳng cảm động chi lắm khi nghe xướng đến tên mình. Vả lại, vẫn nhớ lời ‘anh cả dẫn đường’ căn dặn, tôi đã ép mình đi đứng cho đàng hoàng và ăn nói thật lễ độ khoan thai, chỉ trừ một lần bị bắt gặp nói chuyện lớn vào giờ ngủ trưa. Chẳng hiểu vì cái lỗi vi cảnh này hay bởi một sai lầm nào đó trong bài vở mà tôi chỉ được xếp hạng hai trong danh sách trúng tuyển. (Tôi viết thế này nghe ra có vẻ hơi láo lếu, nhưng thật lòng lúc đó tôi hoàn toàn tin mình đã làm bài thật cừ, mà chuyện biểu dương hạnh kiểm thì cũng gần tới bậc siêu!) Thôi nào cần hỏi han thêm làm chi. May mắn chán rồi! Và tôi hí hửng viết thơ về nhà báo tin.

Sau buổi chia tay tiễn đưa những bạn bè thiếu may mắn, trong đó có một mạng Lạc Lâm (xui xẻo cho cu cậu, một mình đạp vỏ chuối!), tôi cơ hồ sống trong tâm trạng hân hoan phấn khởi cùng với niềm biết ơn dào dạt trong lòng. Đường mình nhắm tới hôm nay đã khởi sự tốt đẹp. Chuyện không dám ngờ giờ đây đã đến. Chỉ còn phải nhủ mình tiến lên, hướng thẳng về trước mặt.

Tác giả Đường Phượng Bay