BỐN
4. ĐƯỜNG DÀI KHỞI SỰ
Thế là tôi nghiễm nhiên trở thành một CHỦNG SINH: một học sinh…tu trong chủng viện. Lúc đầu, cái danh hiệu nghe lạ tai và gây ấn tượng sờ sợ, nhưng riết rồi thành quen, rồi bằng ḷng, rồi hiểu rằng ḿnh đang được ươm trồng trong một cơ sở đặc biệt, với mục đích riêng, tựa hồ việc…chủng đậu, trồng trái trong y học.
Rồi chúng tôi bắt đầu được giảng giải về ư nghĩa ĐI TU, về ơn kêu gọi hay thiên triệu. Bọn lính mới như khám phá ra niềm hănh diện được tuyển chọn, được gọi mời từ…muôn kiếp xa xưa, bắt đầu tập đăm chiêu suy tưởng. Thỉnh thoảng trong những buổi kinh lễ, ḷng chúng tôi như rạo rực mỗi lần cả trường cất hát những bài như ‘từ ngàn xưa cha đă yêu con, cha gọi con giữa muôn người…’.
Đường tu cứ thế rực rỡ những hào quang chiếu đến từ xa. Nh́n ḿnh rồi nh́n bè bạn trắng toát trong bộ đồng phục của những buổi lễ lạy trọng đại, tôi không khỏi mường tượng đến bóng dáng những thiên thần giáng thế. Đời ḿnh có bao giờ chứng kiến và dự phần những thứ cao cả thế này đâu! Rồi giờ giấc ăn ngủ, học hành răm rắp đâu vào đấy, lại làm tôi không tránh được những lúc thấy ḿnh như đang mơ. Hân hoan trong từng bước đi và phấn khởi ở mỗi sớm mai thức giấc.
Nhưng những cảm giác thiên đàng và niềm vui thời ‘trăng mật’ ấy chỉ kéo dài được hơn một tuần. Tựa một cánh diều được gió kéo bay bổng lên cao rồi bất ngờ lại mất đà sa xuống, tôi đột nhiên như thấy sợ hăi một chuyện ǵ thầm kín, mông lung. Có lúc thấy ḿnh lẩm cẩm tự so sánh ḿnh với một con chim đang bị nhốt trong lồng. Gạo nước có đầy đủ, lồng có sơn son thiếp vàng, chung quanh có réo rắt muôn điệu đàn trầm bổng, nhưng cái thế giới đóng khung đă khác hẳn vũ trụ ḿnh sống hôm nào. Ḿnh từng quen tung tăng chạy nhẩy, từng yêu bầu trời tự do thênh thang. Lúc này bổng như mất đi một cái ǵ thật lớn lao, vô cùng quí giá. Rồi nữa, cái đại gia đ́nh chủng viện hôm nay làm sao thay được khung cảnh gia đ́nh nhỏ bé đầm ấm trước đây. Bóng dáng nghiêm nghị của các cha các thày giờ đây làm sao xoá mờ được h́nh ảnh dịu hiền của người mẹ. Hiện tại chỉ c̣n là kỷ luật với khuôn phép để rồi phải nơm nớp lo sợ phạm lỗi mà bị quở phạt!
Thế là nổi lên một chuỗi niềm bi quan ngao ngán. Tôi bỗng thấy nhớ nhà, nhớ mẹ khủng khiếp. Kư ức của buổi xa nhà khi c̣n ở Đạo Ngạn nay bất thần tái xuất hiện khiến tôi đă nằm mơ bỏ trốn ra về tới hai lần liên tiếp. Ḷng nhủ ḷng cơ hồ ḿnh chẳng có số đi tu. Rồi sau mấy ngày đinh ninh theo lời mẹ bảo ḿnh mang kiếp tu hú, tôi đă toan dứt khoát lên gặp cha giám đốc để xin được phép ‘hồi hương’. Dĩ nhiên là hết c̣n ham những ước mơ cao cả, hết dệt những mộng dị thường. Tan biến đâu hết niềm hănh diện được tuyển chọn cũng như nỗi tự hào về một tương lai cao cả đang rộng mở cuối chân trời. Bây giờ chỉ mong sống b́nh thường để được vui đùa thả giàn như trăm ngàn đứa trẻ khác. Cần ǵ một lư tưởng siêu việt! Tại sao phải ôm ấp những điều khác biệt vời xa?
Nhưng rồi tôi cũng chẳng dám đặt chân lên cửa pḥng cha giám đốc. Mỗi lần chỉ nghĩ tới thôi cũng đă trống ngực đập liên hồi như trống hộ đê. Lạ thật. E rằng ḿnh sẽ bị ngài la rầy ư? Sợ rằng lũ bạn sẽ cười nhạo ư? Tôi cũng chẳng biết nữa. Chỉ nhớ rằng liên tiếp mấy ngày liền tôi cứ sống như kẻ mất hồn. Học chẳng ra bài và ngủ không yên giấc. Bên trong th́ hoang mang thẫn thờ, mà bề ngoài lại khiếp có người hay biết để rồi cả đám chế giễu là đi tu mà c̣n nhớ mẹ!
Có lẽ cái sợ sệt e ngại ấy đă vô t́nh giữ tôi lại để tiếp tục cuộc sống chủng sinh. Lần đầu chính thức xa nhà để gia nhập vào một đoàn thể với kỷ luật nhà binh đă thực sự gieo cay đắng cho những tháng năm c̣n thơ dại của đời tôi, nhưng cũng là cơ hội tôi được nhào nặn để nên cứng cát trưởng thành. Tôi biết, ngày nay nh́n vào cảnh huống ấy, nhiều người sẽ cho rằng hơi tàn nhẫn bởi cái hệ thống huấn luyện đó áp dụng quá sớm cho lớp trẻ c̣n non nớt tuổi đời như chúng tôi. Có thể một số cũng sẽ nghĩ rằng h́nh thức ấy đôi khi gây tác hại tâm lư, dựa vào những trường hợp của một số trẻ được gởi trong nội trú lâu ngày. Tôi chưa dám đứng ở lập trường nào, nhưng thầm nghĩ rằng đời ḿnh đă sớm được nếm thử và học hỏi cuộc sống tập đoàn. Dầu muốn dầu không, chúng tôi đă sớm có cơ hội được hướng dẫn để phát triển bản lănh cá nhân, biết quyết định và tự lập, t́nh cảm đặt sau lư trí và nh́n về tha nhân hơn vào chính ḿnh.
Tôi đă thấy cái ‘sàng khôn’ mỗi ngày mỗi rộng mở cho những khối óc tươi xanh của chúng tôi. Tôi đă tin rằng nếu cứ ‘ở nhà với mẹ’ sẽ rất lâu mới có dịp học đ̣i nhịp tiến xă hội bên ngoài. Sống trong chủng viện, chia sẻ mọi sinh hoạt với cả một tập thể, tôi cũng thấy không kém ǵ cái chuyện ‘đi’ người ta thường khuyên nhau đi cho biết đó biết đây.Với đời kỷ luật, nó đă thực sự đặt nền móng vững chắc cho một cuộc sống nề nếp, có phép có khuôn từ lúc thiếu thời. Nó dạy chúng tôi biết đối đáp phản ứng thường xuyên giữa đám đông. Nó rèn luyện một cái nh́n khách quan và một nhăn giới rộng mở, đại đồng. Và nữa, nó cũng khích lệ những tài năng qua những h́nh thức ganh đua giáo dục. Bởi đó, càng b́nh tâm nhận định, tôi càng thấy rằng cái hay cái lợi đă vượt xa cái thiệt tḥi mất mát. Để rồi sau ít ngày tâm tư tôi đă dần dà chấp nhận và khám phá thêm nhiều điều ư nghĩa nơi trường tu.
Mọi người đều nói vào chủng viện tức là đă đi tu. Thực ra chúng tôi đă mang cái nhăn hiệu tu từ đó. Nhưng nói đúng ra, đây chỉ là nơi huấn luyện, nơi thử thách và cũng là nơi tập sự cuộc đời hiến dâng Thiên Chúa sau này. Cái ư hướng tập luyện để vào đời và phục vụ lúc nào cũng được đề cao và nêu rơ. Không mấy ai nghĩ ḿnh nay mai sẽ ra trường để rồi lều chơng lên sống miền rừng sâu núi thẳm, xa lánh trần đời. Thành ra, vốn liếng phải là một cuộc sống nội tâm vững chắc, một nhân cách đàng hoàng và một nền tảng kiến thức khả dĩ đáp ứng được những đ̣i hỏi của xă hội mới.
Nhân cách và kiến thức th́ đương nhiên rồi, nhưng nền đạo đức nội tâm mới thực sự là cái đinh của vấn đề, bởi việc huấn luyện thiêng liêng là nhằm đào tạo những vị ‘lănh đạo tinh thần’ cho ngày mai. Nó đ̣i hỏi thêm môt ư chí vững mạnh để làm nhân chứng cho ‘nước Trời’ và môn đệ của đấng đă ôm ấp cái chết để cứu độ trần đời. Nó cơ hồ vượt quá khả năng của người thường và h́nh như khó mà hiểu nổi bởi những khối óc c̣n ngây ngô như lứa tuổi chúng tôi.
Chuyện độc đáo ở đây là mọi chi tiết không thể được theo đuổi và phát động bằng sức lực tự nhiên, mà tất cả phải được gói ghém trong niềm cậy tin hầu như mù quáng. Tiếng gọi của thiên giới có bao giờ được nghe bằng đôi tai phàm, cũng như sức mạnh của ân sủng thần thiêng đă lần nào được nh́n ngó hay tiếp xúc với giác quan thân xác đâu! Thế nhưng đoàn người ấy cứ nhắm mắt bước đi, thầm bảo nhau rằng đang có đấng linh thiêng mời mọc đón chờ nơi cuối nẻo xa. Niềm tin ấy nhiều khi thật mong manh ḍn mỏng, khiến người ta có cái cảm giác đang lạc mất hướng đi. Rồi nản chí vây bọc. Rồi hoang mang ngập tràn. Ăn thua nhau là biết vững dạ kiên tâm, dù hai bên chỉ là mây đen giăng mắc và bốn bề chỉ có đêm tối mịt mùng.
Thành thử cái mục tu đức được chú trọng hàng đầu. Cu cậu nào tỏ ra thiếu ḷng đạo là dấu hiệu của một nghi ngờ đáng quan ngại. Chỉ cần một thời gian thử thách ngắn là đủ biết mặt đá vàng. Tuy nhiên, cái chuyện học vấn cũng gay go ngang ngửa. Tháng này qua tháng khác mà cứ thường xuyên…đội sổ th́ quả là khó an tâm nổi, nhất là khi đương sự không chứng minh được ḿnh đang gắng sức tối đa, rồi lại ở vào trường hợp mà hạnh kiểm đức độ không mấy khả quan th́ chỉ c̣n chờ ngày cắp gói ra đi.
Bên cạnh hai cái điều kiện bất khả khuyết nói trên, các cụ ‘tu non’ ở đây c̣n phải có sức khoẻ tương đối ngon lành nữa. Loạng quoạng mà cứ nay ốm mai đau, tháng tháng đôi tuần nằm nhà bệnh th́ cũng chả đáng lạc quan là mấy. Tương lai là của những kẻ xả thân đi bốn phương làm sứ mạng tông đồ cơ mà. Thân xác yếu đau th́ làm sao đem…xả! Thế là không làm lực sĩ th́ cũng phải biết thể dục thể thao cho ḿnh mẩy dẻo dai. Sau những buổi miệt mài sách vở, bà con phải cố mà chạy ra sân để vận động. Sân bóng rổ, bóng chuyền la liệt đấy. Sợ đau chân mỏi tay để rồi ru rú ngồi yên tại một góc xó nào đó th́ nhất định khó mà ‘thọ’ được.
Đường dài đời tu của tôi khởi sự như thế đấy. Tôi đă nhào lộn vào một tập thể để chia sẻ cuộc sống với gần chín chục mạng khác mong làm quen với cái khuôn phép rập ràng trong niên khoá đầu. Dĩ nhiên năm thứ nhất vẫn là năm thử lửa số một. Mà nào có cái chuyện đầu xuôi đuôi lọt giản dị ở đây! Tôi ṭ ṃ đếm con số trên danh sách treo cao mỗi lần rao kết quả học lực cuối tháng, lớp đệ lục sau một năm đă vắng bóng bảy tên, lớp đệ ngũ chỉ c̣n mười tám và năm chót là đệ tứ chỉ thấy có mười sáu. Bà con cứ thỉnh thoảng lại được báo tin có kẻ giă từ…đơn vị, gây xôn xao xúc động. Có lúc tôi tự hỏi đường dài tiến thủ có tới mười mấy năm huấn luyện, cứ cái ngữ này th́ chả biết đến trạm chót sẽ c̣n được mấy mống!
Mà hay thật, ai cũng biết ḿnh được gửi đến đây để được huấn luyện, sống tạm thời vài năm thôi, nhưng trong tâm tư, mọi người đều có cái cảm nghĩ rằng chủng viện bây giờ là nhà. Rời chủng viện là ra đi, là ĺa xa mái ấm. Dẫu cho ở đây quanh năm lớn bé đều phải vất vả cố gắng không ngừng. Tôi cũng không ra khỏi cái cảm nghĩ phổ thông đó. Mấy tiếng ‘chủng viện Chân phúc Liêm’ đă vô t́nh trở thành một thứ ǵ thân thiết nhất của cuộc sống. Nơi đây đă hoá nên một đại gia đ́nh, với các Linh Mục và các ‘thày giảng’ thuộc ban giám đốc và giáo sư như thể những người cha người mẹ đầy thương yêu tŕu mến. Chúng tôi sớm nhận ra sự hy sinh tận tuỵ hiếm có nơi các ngài, chẳng nề quản chia sẻ cuộc sống g̣ bó cơ cực nơi cơ sở đi mướn tạm bợ này.
Tôi vẫn nhớ như in vào óc h́nh ảnh mấy gian nhà lợp lá dừa đơn sơ, được dùng làm bốn lớp học cho chúng tôi. Xế đó một chút là ngôi nhà nguyện cũng lợp lá, vách được quây gỗ sơ sài. Căn nhà chính của chủng viện là nhà ngủ chủng sinh, toạ lạc phía bên kia sân ngăn cách dăy nhà học, mái tuy lợp ngói nhưng đă bắt đầu xiêu vẹo rêu phong. Nhà các cha các thày và khu bếp chạy song song phía sau căn nhà ngủ lớn, cũng có tường gạch và mái ngói nhưng tất cả đă cũ kỹ lắm rồi.
Gần nhà bếp là một chiếc ao khá rộng ăn thông với sông Tiền giang qua một con rạch ngoằn ngoèo chạy qua xóm thôn dân chúng. Nhờ nước sông lên xuống thay đổi hàng ngày nên chúng tôi có nước tắm giặt thoả thuê. Liền sau mảnh ao là khu vườn cây ăn trái, với những hàng dừa mọc um tùm rợp bóng tạo nên một khung cảnh một khu rừng già âm u. Có rắn rết đe doạ. Nhưng cũng có đủ thứ trái cây đầy cám dỗ cho bọn trẻ chúng tôi. Kỷ luật chủng viện nghiêm minh là thế mà thỉnh thoảng vẫn có những vụ trốn ngủ leo rào đi t́m ‘trái cấm’, cơ hồ chẳng coi những màn phạt quỳ trước nhà là chi cả!
Có lần tôi được cắt nghĩa đây từng là cơ sở nội trú của các d́ phước Mến Thành Giá chi chi đó. Qua trung gian của giáo quyền và bởi thương cảm hoàn cảnh đoàn người di cư, các bà phước ấy đă nhường lại cho chủng viện xử dụng, có lẽ với giá tiền mướn tượng trưng. Kể là may mắn có chỗ tiếp tục chủng viện đưa từ Bắc vô, nhưng cũng bởi cơ sở này quá cũ nên đức Giám Mục Hải Pḥng đă phải nghĩ đến chuyện đi quyên tiền từ ngoại quốc để xây cất một cơ sở khác.
Thế là sau hai năm tôi sống ở ‘xóm nhà lá’ B́nh Đức, chủng viện đă hoan hỉ ‘thiên đô’ về Đạo Thạnh, một góc khác của ngoại ô châu thành, với địa điểm rất thuận tiện, kế ngay đường quốc lộ và lại sát bờ sông. T́nh h́nh nghe có vẻ trên bến dưới thuyền tưng bừng lắm. Rồi trong nhà lại có nước máy, với ṿi tắm hoa sen, có lầu ngủ thênh thang gió mát. Như từ bậc ‘cú’ lên ‘tiên’, bọn trẻ chúng tôi thấy hứng khởi ra mặt, dẫu cho một số vẫn như nuối tiếc những gốc xoài, gốc măng cầu nơi chốn cũ.
Trở lại chuyện riêng tôi từ lúc đầu khoác áo chủng sinh. Biết thân phận hao gầy của ḿnh, tôi chẳng hề dám nuôi ư tưởng tự măn chứ đừng nói cả gan vênh mặt lên với bạn bè. Lúc này đang được trời thương để học hành giỏi thật đó, nhưng chả phút giây nào tôi quên được rằng trước sau ḿnh vẫn chỉ là đứa bé nhà quê ra tỉnh, nên cần nhớ chuyện…chó đen phải giữ mực. Bà con hiếm ít, lại không phải con ông cháu cha, nên hơi sức đâu mà đua đ̣i. Nhà vốn nghèo, sắm được bộ đồng phục trắng đă là khá. Rồi chăn màn riêng, tiền sách vở, dụng cụ cần thiết, nhất nhất đều do đồng tiền quư báu của mẹ tôi. Làm sao dám khinh thường. Thế là luôn nhủ ḿnh phải biết an phận, biết thường xuyên cố gắng. Có lẽ tôi nghịch ngợm chẳng thua kém ai, nhưng bởi bẩm sinh không có cái gan chịu phạt nên đành một phép. Chuyện kinh hạt lễ lạy cũng ít ra phải theo đ̣i lệ thường với thiên hạ, dưới mắt các vị dạy dỗ, tôi được ngó với cặp mắt tin tưởng, nhiều triển vọng lạc quan.
Thiều quang thấm thoát, ba tháng đầu trôi qua mau lẹ. Vào một buổi chiều chủ nhật, trong lúc tôi đang đứng coi mấy đứa bạn chơi ping-pong bên hiên lớp học th́ được lệnh gọi lên pḥng cha giám luật. Hơi chột dạ, tôi tự hỏi chuyện ǵ sắp xảy ra. Ḿnh mới phạm lỗi chi đáng kể? Được gọi lên gặp cha giám luật nhất định phải là điều nghiêm trọng. Nhưng rồi cũng cố giữ b́nh thản chậm răi bước lên mấy nấc thang cấp, trống ngực bất ngờ đập dập dồn.
Lúc mở cửa, cha giám luật nhẹ nhàng mời tôi ngồi rồi từ tốn vào chuyện:
- Chắc chú bỡ ngỡ lắm khi được gọi lên đây?
Tôi khúm núm:
- Vâng, lần đầu được triệu tới pḥng cha, con cũng hơi thấy nhột dạ.
- Chú có đoán tôi gặp chú để làm ǵ không?
- Con không có lư do nào để đoán.
- Chú cứ đoán thử coi.
Tôi ngần ngại một hồi rồi đành lên tiếng:
- Con nghĩ cha muốn nhờ con làm một chuyện ǵ.
Cha giám luật cười nhẹ:
- Không phải nhờ mà là hỏi ư kiến của chú.
Tôi ra chiều cảm động:
- Con làm sao dám góp ư kiến về chuyện chủng viện!
- Tôi chỉ hỏi chuyện riêng thôi. Số là coi hồ sơ, tôi chỉ thấy chú chỉ c̣n mẹ, mà cũng không thấy đă nhận ai làm cha đỡ đầu thiêng liêng. Chú có biết đa số các chủng sinh khác đều nhận một cha bảo lănh khi đi tu không?
- Thưa có. Nhưng riêng con th́ chưa gặp cơ hội.
- Cha xứ Lạc Lâm có nói chi?
- Ngài chỉ giới thiệu để vào chủng viện và lo cho hồ sơ giấy tờ.
- Thế chú có muốn nhận một cha đỡ đầu không?
- Thưa nếu được cha giới thiệu con đâu dám chối từ.
- Chú muốn nhận cha nào?
- Con không biết nói sao.
Cha giám luật liền nh́n tôi đăm đăm rồi chậm răi:
- Chú có muốn nhận tôi không? Tôi đă có ba người con thiêng liêng rồi. Nếu thêm chú sẽ thành tất cả bốn anh em.
Tôi bỗng thấy ḿnh như đang mơ. Chẳng lẽ đây là chuyện hoang đường sao? Cơ hồ tôi không tin vào tai ḿnh nữa. Hay là tôi xúc động quá? Tôi đă chẳng nói được lời nào đáp lại. Chỉ biết rằng mặt tôi nóng bừng. Hai bàn tay lúng túng như không biết để vào đâu. Mất một hồi, tôi mới xem chừng bừng tỉnh để rồi e thẹn cất tiếng:
- Cảm ơn cha.
Thế là chuyện giả tưởng hoá ra sự thật. Từ hôm đó tôi trở thành con đỡ đầu của cha giám luật. Chẳng bao lâu, tin đồn cả chủng viện và tôi mường tượng nhiều cu cậu đă phải sửng sốt đến độ như phải ghen với cả tôi. Lũ bạn kháo láo nhau rằng cha giám luật chỉ khoái nhận những đứa học giỏi. Có tên lại nói móc rằng tôi chúa nghịch nhưng khéo giả đ̣ ngoan nên…trúng số. Nhưng rồi đa số vẫn thực sự nh́n tôi với cặp mắt thèm thuồng, hay nói khác đi, coi tôi là kẻ may mắn nhất trần gian: nhận được cha giám luật làm bố thiêng liêng th́ như sẽ ‘an toàn trên xa lộ’, có bề ǵ th́ cũng sẽ được nhắc bảo, báo động trước.
Tôi biết những chuyện này. Tôi ư thức hoàn cảnh của ḿnh nên cố gắng tỏ ra biết điều tối đa. Vẫn hay ḿnh được hên may, nhưng nào cuộc đời chỉ đơn giản có thế! Đường đi trước mặt ngày nào mà không đ̣i hỏi phải cố gắng, phải vươn lên? Tôi đă khấn nguyện để không bao giờ kiêu ngạo hợm ḿnh, bởi thực tế đă có lắm khi thấy ḿnh trổi vượt anh em mà xem chừng tôi quên khuấy đi mất cái thuở ban đầu nhà quê khờ khạo của ḿnh.
May mắn vẫn cứ đến với tôi suốt năm học đó. Cha giám luật muốn tôi ở lại ăn tết với ngài và hứa sẽ đưa đi chơi nhiều nơi. Nhớ mẹ thật nhiều, tôi đă gửi quà và viết về nhà kể lể mọi chuyện. Rồi tôi vẫn tiếp tục may mắn đứng đầu lớp về học lực cho tới tháng chót trước khi nghỉ hè. Qua sự đề nghị của cha đỡ đầu và như một đặc ân của ban giám đốc, tôi đă được ‘phép’ nhảy lớp. Thế là sau một tháng về quê thăm nhà, tôi đă trở lại chủng viện để học tư chương tŕnh lớp đệ lục trong khoảng một tháng rưỡi. Bây giờ ngồi nhớ lại, tôi cũng chẳng hiểu lúc đó làm sao ḿnh dám liều lĩnh táo bạo đến thế! Có thể như một chuyện sẵn đà tiện hứng, rồi lại được sự khích lệ đỡ nâng. Và tôi đă vững bụng leo lên ngồi với các đàn anh lớp đệ ngũ ở đầu niên khoá sau.
Chẳng mấy ai tin nổi những ǵ đă đến với tôi, mà riêng tôi th́ cũng chỉ dám hy vọng mù mờ. Nhưng số mệnh cứ như muốn chiều chuộng tôi: sau hai tháng làm quen với bài vở, tôi đă lại liên tiếp leo lên hạng nhất hay nh́ suốt năm đệ ngũ, để rồi khi bắt đầu lớp đệ tứ tại trường sở mới bên Đạo Thạnh, tôi lại đứng đầu sổ thường trực giữa sự vui sướng hănh diện của người cha đỡ đầu.
Kể lại cái mạng hên của ḿnh trong những năm học ở chủng viện Chân phúc Liêm cũng như ở những niên khoá kế tiếp khi lên bậc trung học đệ nhị cấp, tôi thực tâm chỉ muốn nói lên rằng đời tu của tôi đă ngập tràn ơn huệ của trời cao ngay từ khi khởi sự. Biết đâu, nếu lận đận trên đường học vấn, hoặc nếu không có sự đỡ nâng khuyến khích từ cha đỡ đầu, tôi đă chẳng chán nản để bỏ cuộc vào một ngày…xấu trời nào đó! Và kể ra những đặc ân này cũng là như nói lên các món nợ phải đền đáp, những trách nhiệm phải chu toàn cho tới hết đời ḿnh.
Những buổi một ḿnh ngồi suy gẫm, tôi vẫn tưởng tượng ḿnh là một đứa bé từ ngoài miền đồng hoang rừng núi, được đưa vào nội thành đền vua, được chăm chỉ học hành, được uốn nắn dạy dỗ, đợi ngày được trao tay một sứ mạng cao cả lớn lao. Lo sợ thật đấy và cũng hoang mang thật đấy, nhưng lúc nào cũng vọng vang niềm hănh diện biết ơn. Lảng vảng trong đầu câu chuyện chú bé Mai Sen ngày nào được cứu thoát và đem vào nuôi dưỡng trong đền vua Pharaoh xứ Ai Cập. Mai Sen đă oai hùng hoàn tất sứ mạng cứu dân ḿnh ra khỏi đất nô lệ. C̣n tôi, cứ cái ngữ nhát đảm và loạng quạng này, chắc Chúa sẽ phải lắc đầu thất vọng lắm!
Ngoài những lợi ích của nền giáo dục căn bản về cả trí tuệ, thể xác lẫn đức hạnh, ngoài những cái hay của cuộc sống tập đoàn tạo chín chắn và khách quan cho những nhận định giá trị đời người, tôi c̣n có cơ hội học hỏi ở những lần du ngoạn đó đây. Đặc biệt dịp giáng sinh 1959 đă cho phép chúng tôi đi thăm nhiều tỉnh miền Hậu Giang, với biết bao thắng cảnh và di tích mà suốt đời sẽ c̣n ghi c̣n nhớ. Được tiếp xúc với làng mạc đồng quê cùng bao đoàn người đơn sơ chất phác, tôi càng ngày càng thấy thấm lời kêu gọi của vị Thày chí thánh: Lúa chín đầy đồng mà thợ gặt th́ ít. Phải rồi, người dân quê Việt Nam đó, lúc nào như cũng hướng về cơi linh thiêng, như t́m cậy dựa vào một sức phù trợ từ chốn trời cao thần thánh. Không có những bàn chân can đảm ra đi dẫn đường chỉ lối, làm sao họ tự biết t́m về chính lộ!
Tương lai thế là như mỗi ngày mỗi réo gọi. Bước đăng tŕnh cơ hồ thúc giục kéo lôi phải thẳng đường tiến lên. Tôi dần dà ư thức phần nào cái ư nghĩa đoạn đường ḿnh đang đi. Là đây cái sứ mạng mở rộng tâm trí ra để lănh nhận, ngơ hầu môt ngày nào đó lên đường ban phát, thông chia.
Tại sao phải hối tiếc, khi hiểu rằng ḿnh đă hiến dâng cái tự do vật chất, dẫu là ở giữa lúc tuổi c̣n xanh, để nhằm rồi mai đem lại cái tự do tinh thần cho anh em đồng loại.
Ba năm chập chững vào đời tu tại miệt Mỹ Tho sông nước đă phần nào cho tôi cái ư niệm căn bản của ơn gọi tông đồ. Tất cả vẫn c̣n là ngọt ngào êm thắm. Tuổi thơ c̣n được vỗ về ấp ủ cơ hồ như để chuẩn bị cho những ngày tháng của lứa tuổi hoang mang nghi ngờ sắp đến khi bước lên bậc trung học đệ nhị cấp.
Tác giả Đường Phượng Bay
