BẨY
7. KHUNG TRỜI THẦN TIÊN
Thời c̣n phải học chương tŕnh ‘Tập đọc và học thuộc ḷng’ dưới tiểu học tôi rất thich bài Đi Học của Thanh Tịnh, và cho đến nay vẫn nhớ như in vào óc: “Hằng năm cứ vào cuối thu, là ngoài đường rụng nhiều và trên không có những đám mây bàng bạc…”. Và rồi, mỗi độ thu về, ở cái buổi tựu trường, tâm tư tôi lại như được sống dậy với những t́nh cảm, kư ức của thời thơ ấu được Thanh Tịnh diễn tả nhẹ nhàng êm dịu, nhưng thật là sâu đậm lai láng trong tập Quê Mẹ của ông.
Kỳ nghỉ hè sau dịp thi Tú Tài II đă qua đi mau chóng, mau ngoài sức tưởng tượng. Mấy tuần lễ xuôi miền Hậu Giang thăm cha đỡ đầu cũng trôi vèo như tên bay. Ngày nhập học trường lớn đă đến. Bỗng đâu cái cảm tưởng xa nhà lần đầu của sáu năm về trước lại tự nhiên lởn vởn trong hồn tôi. Mẹ tôi tiễn đưa, không c̣n bùi ngùi xót xa, nhưng là chứa chan hy vọng nơi đôi mắt để rồi cầu chúc cho tôi luôn bền ḷng thẳng tiến, mong sao mộng cả chóng thành.
Ngồi xe lên Đà Lạt, không thấy lá ngoài đường rụng nhiều mà cũng chẳng nh́n ra đám mây nào bàng bạc trên không, chỉ thấy tâm tư rộn lên những nỗi bâng khuâng khác biệt. Khung trời cao nguyên nào có xa lạ ǵ, nhưng màu sắc của núi rừng hôm nay như tươi thắm hẳn lên. Năm nào tôi chả có dịp lên chơi thành phố thơ mộng này, thế mà đường đi giờ đây như thật mới mẻ. Bốn mươi cây số ngàn đă như dài ra thành gấp mấy, để mỗi khúc đèo, mỗi khe suối, mỗi cḥm thông lại gieo vào tâm tư tôi một cảm giác đê mê, dù chỉ là rất vu vơ nhẹ nhàng. Trong đầu, tôi nghe như vang vẳng đâu đây lời ai hát, qua ca khúc Đường Lên Sơn Cước đầy t́nh tứ gợi cảm đă từng phổ thông khắp Trung Nam Bắc.
Tôi biết những cảm xúc trong ḷng đă khiến cho cảnh vật bên ngoài như cảm xúc theo. Một niềm rạo rực mơ hồ nào đó đă làm cho mắt tôi thấy bốn bề lá hoa cây cỏ cũng tựa hồ nhảy múa reo vui. Rừng núi ban mai c̣n như ngái ngủ, đă lấy ǵ làm quyến rũ, bỗng trở nên tuyệt diệu đến độ tôi thấy hối tiếc v́ ḿnh đă không là thi sĩ để làm thơ ca tụng thiên nhiên.
Khi chiếc xe đ̣ đổ chúng tôi xuống khu chợ Hoà B́nh th́ mặt trời đă xuyên qua làn sương mai dày đặc để đổ nắng chan hoà trên vùng trung tâm thành phố. Mặt nước hồ Xuân Hương như được ánh dương đánh thức sau một đêm dài giá lạnh, c̣n mịt mờ những sương những khói. Xung quanh, xe cộ vẫn c̣n thưa thớt. Chợ búa chưa thấy đông người, chỉ trừ phía tầng trệt các quầy hàng bán hoa và rau cỏ như đă nhộn nhịp từ sớm.
Theo chương tŕnh của ngày tựu trường, chúng tôi chỉ phải có mặt trước năm giờ chiều. Sở dĩ tôi phải lên sớm, một phần mỗi ngày chỉ có hai chuyến xe đưa khách lên Đà Lạt buôn bán hay lo công chuyện tuỳ lúc rạng đông, một phần v́ đức Giám Mục có nhă ư mời hai lính mới chúng tôi dùng cơm trưa với ngài. Ông tân binh kia th́ quê quán ở măi vùng Biên Hoà Hố Nai chi đó nên dự tính rời nhà từ hôm trước, và có lẽ đêm qua đă tá túc tại nhà thờ chính toà. Thế là tôi quyết định cuốc bộ ra gặp ông bạn đồng môn chưa hề biết mặt, xem chừng đây là lần đầu đặt chân tới cao nguyên, c̣n ngượng ngùng trong chiếc áo lạnh vừa mới bóc tem.
Rời nhà thờ tỉnh, chúng tôi men theo bờ hồ hướng về toà Giám Mục, nhưng rồi sực nhớ vẫn c̣n quá sớm, thế là cả hai đồng ư thuê một chiếc pédalo để cùng bồng bềnh đạp chơi trên nước. Khung trời và hoàn cảnh mới đă bỗng dưng kéo lôi chúng tôi, từ chỗ hoàn toàn xa lạ, trở thành đôi bạn t́nh cờ, hôm nay gặp nhau qua cùng chí hướng, đồng lư tưởng, để mai sau bên nhau phục vụ với chung một mục đích. Rồi đây, ở những tháng ngày trước mặt, chúng tôi sẽ ngồi chung một lớp học, chia sẻ cùng những bài vở giống nhau. Sẽ được chỉ dẫn, được huấn luyện bởi cùng một loạt giáo sư và linh hướng, đối diện với những buồn vui và thăng trầm cùng một chuỗi ngày học viện đằng đẵng.
Buổi tao ngộ sáng nay đă khởi sự cho chặng đường song hành tương lai đó. Chúng tôi đă chân thành bày tỏ hết niềm vui và cùng trao đổi những ước mơ thầm kín nhất. Để rồi, với chưa đầy một giờ trên chiếc xe đạp nước dọc ngang trên mặt hồ, chúng tôi đă hiểu nhau thật nhiều, từ cuộc sống bản thân cho tới những nhận định về con đường đang cùng đi tới. Nước hồ c̣n khá lạnh mà có lẽ cả hai cùng thấy ḷng ấm hơn. Ưu tư cùng được san sẻ đă cơ hồ làm nhẹ vơi những băn khoăn lo sợ. Có thể ngày nào đó một kẻ sẽ trở thành chàng Dương Lễ công thành danh toại, c̣n người kia sẽ mang số phận hẩm hiu của chú Lưu B́nh. Chỉ có trời biết. C̣n chúng tôi, điều mơ ước duy nhất lúc này là sẽ được sát cánh bên nhau dài lâu.
Ở một lúc thinh lặng, tôi đă nghe âm vang một nỗi vui sướng đang lan toả trong hồn, không phải theo kiểu thi nhân Hàn Mặc Tử khi ông say sưa tả nét quyến rũ ngất ngây của cảnh Đà Lạt trăng mờ huyền thoại, gói ghém trong cuộc t́nh man dại liêu trai, nhưng là niềm hoan lạc thanh khiết thầm kín cộng với tâm trạng phấn khởi của một kẻ đang vui gieo bước đăng tŕnh, lối đi ngập vạn cánh hoa nở hai bên và rộn muôn tiếng chim ca trên đầu.
Lúc chúng tôi bước vào thềm toà Giám Mục th́ đă thấy người thư kư mở sẵn cửa đon đả mời vào, chừng như Đức Cha đă căn dặn anh ta từ trước. Và rồi cuộc gặp gỡ đầy ân cần đă diễn ra: vị chủ chăn cả giáo phận đă khơi thêm cho hai chúng tôi những niềm khích lệ mới. Ngài đă cơ hồ muốn đưa rộng ṿng tay ôm đón, muốn cởi mở hết nỗi ḷng thương yêu của người cha để ủ ấp vỗ về. Bữa ăn trưa lần đầu tại toà Giám Mục hôm ấy cũng không khỏi gây xúc động khác thường khi Đức Cha tự tay lấy đồ ăn để serve cho chúng tôi. Tôi bỗng có cái cảm tưởng mông lung rằng từ nay ḿnh hết bơ vơ lạc lơng. Giáo phận Đà Lạt bây giờ chính thức là đại gia đ́nh. Đă đầy đủ cha con, anh em. Chắc hẳn các Linh Mục và Tu sĩ khác cũng đang hân hoan chào đón chúng tôi ở cái ngày trọng đại hôm nay.
Rời toà Giám Mục để theo con dốc quặt dẫn lên học viện, tôi nghe như những lời dặn ḍ khuyên nhủ của Đức Cha c̣n âm vang trong ḷng. Ngôi trường cách bờ hồ chẳng bao xa, và biết thời gian c̣n dư dả, chúng tôi quyết định lại dừng chân bên một rặng thông trên sân cù phía tay phải. Nắng chiều đổ dài trên lớp thảm cỏ xanh chạy xa tít về hướng ḷ nguyên tử và lycée Yersin. Làn gió nhẹ thổi qua cḥm lá thông nghe vi vu đâu đó. Là đây h́nh ảnh dịu dàng của một thị trấn nghỉ mát hàng đầu của cả nước. Cũng là đây bầu trời êm ả với khí hậu lư tưởng bao người hằng ước mơ. Người dân Đà Lạt có lẽ chẳng cảm thấy cái đặc biệt của địa phương ḿnh là bao, nhưng với một người vừa mới lặn ngụp trong khung cảnh bụi bặm oi nồng của Sài G̣n mấy năm trời như tôi, Đà Lạt đương nhiên trở thành khung trời thần tiên.
Ngồi nh́n làn nước hồ xanh thẳm in bóng hàng thông trùng điệp, tôi ngẩn ngơ tưởng chừng ḿnh đang trong mộng. Xa xa, ngôi tháp nhà thờ lớn cổ kính kiểu gothic, với h́nh con gà kim loại gắn cao trên cây thập tự măi đỉnh tháp, nổi bật lên giữa nên trời trong vắt. Quay về phía sau th́ sừng sững ngọn Lâm Viên ngất ngưởng, như thách đố mời mọc.
Tôi biết Đà Lạt chỉ là một thị trấn nhỏ bé, bé đủ và đẹp đủ để được mô tả là xinh. Du khách mến Đà Lạt qua hồ Than Thở, qua rừng Ái ân, qua thác Cam Ly, qua Suối Vàng, qua Thung Lũng T́nh Yêu v.v… Đà Lạt có bầu khí tuyệt vời để hoa anh đào có thể nở, có đất đai thích hợp cho vườn mận luống dâu. Và nữa, Đà Lạt hănh diện với những cơ sở văn hoá và huấn luyện. Nổi tiếng là trường Vơ bị Quốc gia, đại học Chiến tranh Chính trị, trường Chỉ huy Tham mưu. Bên đạo cũng có phần đóng góp không nhỏ, với viện đại học Công giáo nổi danh, với collège d’Adran giáo dục nghiêm minh, với trường Oiseaux đầy nhóc nữ sinh nhà giàu, và hôm nay nữa, sự hiện diện của Giáo Hoàng Học Viện tân kỳ mới mẻ và đầy hứa hẹn này.
Thoạt nghĩ tới đó mà ḷng tôi đă thấy nhịp tim đập mạnh hơn. Rơ lạ! Chả hiểu đầu đuôi thế nào mà bỗng dưng thấy phấn khởi hứng thú trong hồn ḿnh như vậy, tôi chợt như hơi mắc cỡ, cơ chừng đỏ cả mặt khiến ông bạn bên cạnh phải cất tiếng hỏi:
- Cậu đang nghĩ ǵ mà say sưa mơ màng thế?
Tôi giật ḿnh rồi chống chế:
- À tớ thử tưởng tưởng hai chúng ḿnh đang đóng vai Lưu Thần và Nguyễn Triệu bước vào thiên thai.
Ông bạn cười:
- Không ngờ cậu cũng mộng làm thi sĩ!
Tôi làm bộ tỉnh bơ:
- Lâu lâu có dịp ḿnh cũng nên mộng mơ một chút cho đời lên hương. Bây giờ chúng ḿnh bắt đầu là người Đà Lạt, tại sao không cứ tưởng tượng đây là thành phố đẹp nhất trần gian cho thêm phấn khởi. Vả lại sau những năm chen chúc miền đô thị đầy bụi đường, lên đây cậu không có được chút nào cái cảm giác khoan khoái tựa bước vào chốn thiên thai hay sao?
Ông bạn cũng hóm hỉnh:
- Th́ cũng thấy thích thú, nhưng chỉ sợ chưa kịp thưởng thức cái thú ấy được bao lâu, th́ đă có người nhớ miền hạ giới rồi mong mỏi ược từ giă chốn đào nguyên tiên cảnh!
Tôi không đáp, lẳng lặng kéo tay ông bạn đứng lên đi nốt con dốc dẫn vào học viện. Sương lam đă rơi nhẹ đây đó và gió cũng như bắt đầu lạnh hơn. Lác đác đă thấy bà con tựu trường theo những chuyến xe lam từ phố chợ vào. Mỗi bước chân là như thấy mỗi hồi hộp, nhất là lúc tới gần hàng chữ nổi ‘Giáo Hoàng Học Viện Piô X’ gắn trên trụ cổng. Hàng chữ cứ như nhảy múa trước mắt. Chẳng phải bàng hoàng bởi toà nhà bốn năm tầng đồ sộ, không chỉ xúc động v́ khung cảnh học viện uy nghi, nhưng tôi thấy một điều chi rất mơ hổ mầu nhiệm đang khiến ḿnh thực sự rung cảm xúc động. Có thể tôi nghĩ vè cái diễm phúc ḿnh chẳng đáng mà hôm nay được hưởng. Có lẽ tôi hướng về bàn tay siêu phàm từ trời cao đang nâng dắt ḿnh vào chốn cao sang thần thánh. Tôi nào có mơ màng chi đâu! Tôi ư thức thật rơ mọi diễn tiến, thật kỹ từng chi tiết của thời quá văng. Cơ hồ tôi vẫn chỉ như đứa trẻ lên mười của ngày rời xứ Bắc hôm nào.
Thế là chỉ có cái tâm tư là xem chừng khác biệt với những lần tựu trường trước. Ngoài ra các thủ tục lỉnh kỉnh ngày đầu th́ cũng đại khái giống nhau. Bạn bè th́ trước lạ sau quen, chả có chi để bỡ ngỡ sợ sêt. Các cha giáo th́ vị nào vị nấy đều ân cần tử tế cả. Riêng có một chi tiết khiến lắm chàng lính mới ṭ te như tôi phải chột dạ là cái thông cáo cho biết ở đây tiếng Pháp sẽ là ngôn ngữ chính của trường (hiểu theo nghĩa rộng thôi, chứ đời nào bà con ḿnh lại không dùng tiếng mẹ đẻ lúc trà dư tửu hậu!). Thật ra, chúng tôi đă học Pháp văn nhiều năm, văn phạm cũng như ngữ vựng th́ kể như khả quan, chỉ ngặt là chưa có dịp thực hành. Đó âu cũng là phần thiếu sót của hệ thống dạy sinh ngữ dưới trung học. Nhất định rồi mai đây nhiều mạng sẽ vất vả toát mồ hôi v́ phải bổ túc bằng ngôn ngữ…chân tay mong người khác hiểu được ḿnh.
Lúc được đưa lên nhận pḥng ngủ mới lại càng làm tôi xúc động ngỡ ngàng. Từ bé đến giờ, có khi nào ḿnh được làm chủ một căn pḥng riêng nào đâu! Ôi chao, lúc này trước mắt tôi nào giường đệm với khăn trải trắng muốt, nào tủ quần áo với ngăn nọ ngăn kia, nào bàn học riêng kê gần cửa sổ toàn bằng kính nh́n suốt tới cả ngọn núi Lâm Viên đằng xa. Tôi bùi ngùi nhớ lại những tháng năm dưới tiểu chủng viện, với pḥng ngủ chật chội, với giường nằm xấu xí: h́nh ảnh cũ như c̣n in rơ trước mắt để rồi thấy thương cho những ngày qua. Tôi vẩn vơ thầm nghĩ nếu cứ kéo dài cảnh huống đó măi, chuyện lạc hậu và cơ cực đă đành, nhưng có lẽ sẽ làm cho chúng tôi ấu trĩ hoài, bởi thức ngủ như một cái máy, mọi tác động luôn rợp khuôn người chung quanh. Bây giờ pḥng ngủ riêng có thể là một thử thách cho việc xử dụng tự do, nhưng quả thật sẽ cho chúng tôi cơ hội tập trưởng thành và biết tự chế.
Xách va li bước vào pḥng, tôi chợt nghĩ đến câu nói của thi hào Walt Whitman mà năm ngoái chúng tôi phải đọc tới khi học về lịch sử văn chương Hoa Kỳ: “Người ta chỉ là…người ta một cách đầy đủ trọn vẹn khi làm chủ một mảnh đất và một căn nhà”. Lúc này tôi không có đất mà cũng chẳng có nhà, cũng như chưa một lần mơ ước có chút của cải gia tài, nhưng bỗng dưng thấy ḿnh cơ hồ ngự trị ở một vũ trụ riêng một giang sơn riêng, mà cơ sự chỉ vỏn vẹn ở chỗ cánh cửa mở đóng và ánh đèn bật tắt là tuỳ ở một ḿnh ḿnh. Vẫn biết cái cảm tưởng ấy thật ngây ngô tức cười, nhưng tôi vẫn sống với những ư nghĩ tức cười ấy hầu trong suốt cả niên học đầu trên cao nguyên.
Giáo Hoàng Học Viện trực thuộc toà thánh Vatican, được mở ra giúp cho các sinh viên của cả ba nước Việt Miên Lào có dịp hấp thụ một chương tŕnh huấn luyện quy củ theo tiêu chuẩn quốc tế, rồi lại được bàn tay của các Linh Mục ḍng Tên thuộc nhiều nước khác nhau lo lắng chăm sóc, nên tuy mới góp mặt với Giáo hội Việt Nam được mấy năm mà danh tiếng đă đồn xa khắp chốn. Hội đồng Giám Mục đă thật khéo léo khi chọn Đà Lạt làm địa điểm cho ngôi trường này. Toạ lạc chỉ cách viện Đại Học Công Giáo khoảng hai mươi phút đi bộ, Giáo Hoàng Học Viện hiện diện như một hỗ trợ hùng hậu qua ban giảng huấn cũng như với ba tầng thư viện đầy đủ tài liệu sách vở về Triết và Thần học. Cây thập giá trên sân thượng Học Viện cộng với ngọn tháp cao vút của trường Đại Học cơ hồ muốn nói lên rằng tinh hoa của nền văn hoá Công giáo đang quy tụ nơi góc trời này.
Bà con chúng tôi thấy thật vui và cũng hănh diện v́ được dịp chen chân vào vùng trời của biển thánh rừng nho. Chỉ đọc sách, chỉ học hỏi riêng cho ḿnh thôi cũng thấy sướng thấy vui, huóng hồ khi biết ḿnh đang trau giồi kiến thức để mai jày đem ra chia sẻ và phuc vụ. Nếu các cụ xưa bảo rằng mỗi cuốn sách là một người bạn, th́ nơi đây chúng tôi thực sự được diễm phúc làm quen với vô số bằng hữu đủ loại. Dĩ nhiên, ngoài những sách giáo khoa căn bản, chúng tôi c̣n được chỉ dẫn và khuyến khích đọc những sách hữu ích giúp mở rộng tầm hiểu biết phổ thông mọi mặt. Sách lịch sử, triết học, văn chương, khoa học hay tôn giáo th́ dồi dào đă đành, mà cả các thứ sách b́nh dân, thậm chí cả những pho truyện Tàu cũng được t́m ṭi mang về góp mặt cho đầy đủ kim cổ đông tây. Thành ra, sau những đợt thi cử sát hạch khiến nhoài người mờ mắt, bà con chúng tôi, nhất là với những mống say mê ngọn bút thần sầu của nhà danh tác Kim Dung, lại có dịp chuyền tay nhau những tập chưởng hay kiếm hiệp đương thời gây sóng gió khắp nơi như Tiếu Ngạo giang hồ, Anh hùng xạ điêu v.v…
Nói đến chuyện học hành thi cử ở Giáo Hoàng Học Viện th́ chả mấy mạng xem ra ham cho lắm. Tuần này liên tục tuần khác, tháng nọ nối tiếp tháng kia. Mà điểm cứ phải trên trung b́nh theo cái tiêu chuẩn ít ra là sáu trên mười của các đấng ḍng Tên, bằng không th́ cứ ô tô ma tích học lại để…lại được thi.
Học tŕnh được gi rơ ràng với bốn năm dầu dành cho Triết Học và bốn năm sau là của Thần Học chuyên biệt về đạo giáo, sau một năm đi thực tập bên ngoài. Thực tế, khi được đọc cái bảng liệt kê những môn phải trải qua trong những năm Triết, chúng tôi mới thấy rằng cơ hồ đây là chương tŕnh ‘bách khoa’, dẫu cho nhiều môn chỉ là tổng quát cơ bản, như lớp học về vật lư hạch nhân và nguyên tắc chế tạo bom nguyên tử!
May mắn nơi đây có khí hậu ngon lành, có pḥng ốc rộng răi, có phương tiện sinh hoạt giải trí dồi dào cũng như có sân chơi thể thao đầy đủ, nên đầu óc bà con cũng không sợ bị căng thẳng cho lắm. Với ruêng tôi, vốn đă ham mê bóng tṛn và bóng chuyền từ lâu, bây giờ được dịp thoả chí tung hoành. Chỉ cần một giờ chạy nhảy với đầm đ́a mồ hôi là đủ bù lại cho cả một ngày tù túng trong lớp và cũng đủ kéo đi mau lẹ hai giờ học riêng liền sau đó, để rồi đồ ăn nào cũng thấy là ngon trong bữa ăn tối.
Trong cái khí thế vừa vui vừa ham thể thao đó, tôi dần dà nhận ra cuộc sống mỗi mgày mỗi như huy hoàng thêm, ư nghĩa thêm. Những trận đấu banh giao hữu với các sinh viên đại học cũng như các quân trường, nhất là sau những trận chiến thắng mà tôi được góp phần tham dư, đă vô t́nh tăng thêm niềm tự tin và tạo phấn khởi không ít. Thế là, trong khi luôn chân nhận những đặc ân trời ban, trong việc học và ngay cả ở chuyện chơi, tôi không ngừng nhủ bảo ḿnh: ai nhất th́ ta thứ nh́, mà ai hơn nữa ta th́ thứ ba. Như một lời tự khích lệ, tựa một phương châm để lạc quan tiến bước.
Và cứ như vậy, tôi bước tới bằng tất cả hăm hở mê say, tựa hồ thời điểm hoàng kim đang rạng ngời trước mắt. Tháng ngày tu học như vèo trôi theo làn gió mát cao nguyên. Hướng đời như đă định rơ và đang nắm vững trong đôi tay. Khung trời Đà Lạt cứ mỗi ngày mỗi ru vào cơi mộng. Chúng tôi liên tiếp có dịp du ngoan những thắng cảnh nổi danh nhất. Thác Prenn, Pongour, Suối Tiên, Suối Vàng, Hồ Than Thở, Thung lũng T́nh Yêu. Mỗi nơi một vẻ quyến rũ. Mỗi chốn một điệu hấp dẫn khác nhau. Nhưng tất cả đă cùng tạo cho tôi cái cảm giác hân hoan v́ thấy ḿnh đang thực sự ở một khung trời tuyệt diệu, đồng thời cũng như vô t́nh khích lệ thôi thúc chúng tôi thẳng đường mà vui bước.
Tôi đă cảm được cái may mắn, cái diễm phúc đó tự ban đầu. Tâm tư cơ hồ vẫn trọn vẹn và dứt khoát hiến dâng. Chưa một lần thật sự thấy tơ vương ngang dọc hay mơ mộng viển vông. Nhưng rồi cái thơ mộng của trới cao nguyên đă hiện ra như một con dao hai lưỡi. Nó có thể hướng kéo tâm hồn lên cao, nhưng đồng thời cũng có sức gây nên những phút giây xao xuyến lăng mạn trong tim trong óc. Thơ mộng hay gắn liền với giao độmg xôn xao, với tuởng tượng phong phú, với thương nhớ vẩn vơ. Đôi lúc t́nh cờ nào đó, tôi cũng thấy bóng dáng của một vài xôn xao, một ít giao đông xuất hiện trong hồn.
Từ lâu, chúng tôi đă được hướng dẫn để nhận định và hoá giải những xao xuyến tự nhiên của một con người, nhất là của những lớp con trai ở lứa tuổi đôi mươi của chúng tôi, theo bước đường của những kẻ t́nh nguyện quên niềm riêng mà phục vụ Nước Trời, nhưng con tim và mạch máu nhân loại vẫn c̣n đó để rồi bao lần cũng phải nhẹ rung khi t́nh cờ thấy một bóng hồng nào đó thấp thoáng dưới rặng thông hay bước đi tha thướt trong làn sương lam cuối dốc. Qua thơ văn hay ca nhạc, Đà Lạt vẫn được mô tả như thành phố của t́nh yêu say đắm. Thành ra con người sống ở Đà Lạt cơ hồ cũng bị lây cái nét đa t́nh vương vấn, qua hương trời bát ngát, qua mây nước bâng khuâng.
Kẹt cho tôi hơn nữa là hướng cửa sổ pḥng ḿnh lại quay về phía trường nữ trung học Bùi thị Xuân, mà cũng không xa đoạn đường các sinh viên từ phố đi bộ lên đại học là mấy: thế là bóng hồng ngày nào cũng tới tấp tung bay ngay trước tầm mắt. Riêng với các nữ sinh bên trung học, chẳng biết có phải v́ thấy các người bạn hàng xóm bên học viện luôn hiền khô, hay bởi một duyên cớ nào khác, mà lắm nàng xem ra thật táo bạo đến độ như khiêu khích, cứ rũ nhau ra đứng kế hàng rào ngó qua để nói cười, để tủm tỉm! Kế bên trường lại là ngọn đồi sân cù cỏ xanh mướt, chiều nào cũng được các nàng chiếu cố dung dăng dung dẻ dạo chơi, áo trắng nổi bật dưới nắng vàng. Cũng ở một buổi t́nh cờ, tôi đọc đến đoạn thơ của Hàn Mặc Tử:
Mơ khách đường xa khách đường xa
Áo ai trắng quá nh́n không ra
Ở đây sương khói mờ nhân ảnh
Ai biết t́nh ai có mặn mà.
Đoạn thơ vô t́nh tạo xao xuyến bâng khuâng. Vẫn biết ḿnh không thể giàu tưởng tượng như thi sĩ họ Hàn. Tôi cũng chẳng có mối t́nh nào để đo lường, để so sánh xem ai mặn mà hơn ai. Nhưng tôi bỗng thấy yêu thơ, mơ hồ như làn gió, êm nhẹ như áng mây, để rồi ở một phút cuồng say, tôi hầu quên hẳn cuộc sống hiện tại của chính ḿnh mà tưởng tượng đang bước đi ngập tràn mê đắm hoang dại.
Biết được cái địa thế độc đáo của ngôi trường chúng tôi như thế, nhiều anh sinh viên trường Vơ Bị khi qua dự những buổi đấu banh giao hữu, đă bông đùa tỏ ư hờn ghen với chúng tôi, cho rằng đời thật bất công, trong khi họ cần họ muốn th́ phải ở chỗ xa lắc xa lơ, có vác ống nḥm t́m mỏi mắt cũng chẳng thấy bóng giai nhân nào. Và rồi một ông bạn nhanh miệng đă biện bạch rằng Học viện này được chủ ư xây vào chỗ…hiểm nghèo này là để tạo thử thách và trui luyện ‘chí khí’.
Thế là, không tin cũng phải đồng ư. Lửa thử vàng, gian nan thử đức. Những bóng dáng thướt tha qua tháng năm liên tục đó đă vô h́nh chung trở thành lửa, thành gian nan cho gần hai trăm mạng người đang học làm ‘anh hùng’ cho ngày mai. Rồi sẽ có nhiều kẻ chiến thắng hiển hách, nhưng chắc rồi cũng sẽ có lắm người đầu hàng thối lui. Chả biết phần tôi sẽ ra sao, nhưng một khí sức thần thiêng nội tại không mạnh đủ để đỡ nâng lôi kéo, tránh sao khỏi chuyện lùi bước tan hàng. Nào ai đang là thánh sống chốn này! Một ngày bước đi là một ngày có căng thẳng thách đố. Và thách đố măi c̣n đó cho đến cuối đời.
Cũng may cuộc sống cộng đoàn đă là một yếu tố hệ trọng để chúng tôi cùng nhau lướt lên trên được những khó khăn tự nhiên của một người đời. Đă đành những tâm tư thầm kín đều khác biệt cho mỗi người, đều nằm tận đáy hồn của từng cá thể, nhưng một khi ư thức rằng bên cạnh ḿnh, xung quanh ḿnh c̣n có bao nhiêu đồng bạn cũng đang can đảm, đang hăm hở tiến lên, cùng đang chia sẻ những vui buồn của lư tưởng tông đồ cao đẹp, chúng tôi đă tự dưng thấy thêm hứng khởi và hy vọng nhiều vào đường ḿnh đi.
Vừa do học kinh nghiệm nơi người khác, vừa do đọc sách vở cũng như ngẫm nghĩ về bản thân, tôi đă ư thức được t́nh bạn như một báu vật trong đời. Tuy nhiên trong tương giao bằng hữu, chẳng dễ ǵ để giữ măi được niềm kính trọng nhau mà không khách sáo, thân mật nhưng không suồng să, quảng đại thứ tha mà vẫn dám sửa lỗi cho nhau. Cái gương Thúc Nha và Quản Trọng bên Tàu thuở nào vẫn sáng chói trong tâm khảm tôi. Cũng chẳng quên được bài học rộng lượng dễ dăi của lời các cụ ngày xưa dạy lại: Thủ chi thanh sắc, tắc vô ngư; nhân chi sát, tắc vô đồ. Nước quá trong chẳng có cá; Kẻ hay xét nét, làm sao có bạn!
Thật hên cho tôi đă sớm nhận ra cái nguyên tắc cơ bản đó để tâm hồn được thêm nhẹ nhàng trên bước chân tiến theo tiếng gọi trên cao. Buồn vui có chỗ mà gửi gấm. Thăng trầm có nơi để thổ lộ. Đường tu nhờ vậy mà như thêm gấm thêm hoa.
Học viện của chúng tôi không phải một cộng đồng khổ tu chiêm niệm, nên chuyện giao thiệp vui đùa xảy ra hàng ngày. Tháng này qua năm khác, tám khoá học thường xuyên gặp gỡ đổi trao. Bạn bè đủ mặt cả ba miền Trung Nam Bắc. Hoá ra tha hồ t́m chỗ tâm sự, thiết thân. Mặc sức kiếm người hợp chuyện mà trao đổi. Đặc biệt nơi đây, mấy ông ‘quỷ sứ’ ưa đi chọc ghẹo thiên hạ tự do tung hoành. Vui cười cũng lắm mà gây giận dỗi cũng nhiều. Khổ thân cho mấy tướng yếu bóng vía, đầy mặc cảm, luôn là cái đích cho bà con trêu chọc, nhiều phen phải khóc lên mới tha cho.
Thấm thoát một năm học đă trôi vèo. Hè tới không nghe thấy tiếng ve, nhưng nắng và gió xôn xao ngoài ngơ như nhắc nhở, giục giă. Giờ học cuối cùng đă chấm dứt. Buổi thi khảo chót đă thông qua. Thiên hạ cơ hồ khăn gói sẵn sàng lên đường đi nghỉ ba tháng. Ai nấy hớn hở ra mặt.
Tôi cũng hồi hộp không ít. Chẳng phải v́ nhớ nhung bạn bè hay ban giáo sư. Cũng chẳng bởi tiếc mấy cái sân banh đầy hứng thú cả năm. Nhưng khi mường tượng đến lúc về tới nhà, khi phải ra mắt bà con và xuất hiện lần đầu tiên nơi thánh đường với tấm áo ḍng xúng xính, tôi tự nhiên thấy như muốn lên cơn sốt. Rồi nữa, người ta sẽ bắt đầu kêu ḿnh với danh hiệu ông ‘thày’. Ớn ơi là ớn! Và từ nay, đi đứng sẽ phải khoan thai, nói năng sẽ cần dịu nhẹ. Chiếc áo chẳng làm nên thày tu. Nhưng bây giờ chiếc áo sẽ buộc kẻ đi tu vào khuôn khổ với phép tắc. Cái tự do của tuổi trẻ bị cắt giảm mất rồi. Màu áo mới sẽ đ̣i kẻ mang nó tạo nên một lối sống gương mẫu cho trăm mắt nh́n vào, cho ngàn miệng chê khen b́nh phẩm. Tôi bàng hoàng bước lên chiếc xe đ̣ có lẽ năm ngoái đă đưa tôi lên đây. Ḷng nửa hân hoan, nửa lo sợ. Tự nhiên thấy đường ‘xuống núi’ hôm nay khác hẳn. Tiếng chim hót, tiếng suối reo cơ hồ tan loăng vào khoảng không xa vắng, mịt mờ.
Tác giả Đường Phượng Bay
